Elektrik enerjisi üçün ödəniş

1 · Əsas fikir

Tarif — hissə-hissə funksiya

Əsas fikir

Dərslikdən. Təyin oblastının müxtəlif aralıqlarında müxtəlif düsturlarla verilən funksiyalara hissə-hissə verilmiş funksiyalar deyilir.

Pilləli tarifdə ödəniş S(x) (x — işlədilən enerji, kVt·saat): S(x) = 0,10x, 0 ≤ x ≤ 100 olduqda; S(x) = 10 + 0,15(x − 100), x > 100 olduqda. Burada 10 manat ilk 100 kVt·saatın haqqıdır, 0,15 manat isə yalnız artıq hissəyə tətbiq olunur.

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqElektrik enerjisi üçün ödəniş

Şəhərdə elektrik enerjisi haqqı belə hesablanır: ayda işlədilən ilk 100 kVt·saat enerjinin hər kVt·saatı üçün 0,10 manat, 100 kVt·saatdan artıq işlədilən hər kVt·saat üçün isə 0,15 manat ödənilir. Ödəniş məbləğinin işlədilən enerjidən asılılığı hissə-hissə verilmiş funksiyadır. Ay ərzində 260 kVt·saat enerji işlədən ailə nə qədər ödəməlidir? Cavabı manatla, ədədlə yazın.

1. 260 > 100, deməli ikinci sətir işlənir: S(260) = 10 + 0,15 · (260 − 100).
2. 260 − 100 = 160 kVt·saat artıq işlədilib: 0,15 · 160 = 24 manat.
3. S(260) = 10 + 24 = 34 manat.
4. Cavab: 34 manat

Elektrik enerjisi haqqının qrafiki

Ödənişin qrafiki x = 100-də sınır: sonra hər kVt·saat daha baha başa gəlir. 260 kVt·saata 34 manat uyğundur.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

İlk 100 kVt·saat: 100 · 0,10 = 10 manat; qalan 160 kVt·saat: 160 · 0,15 = 24 manat; cəmi 34 manat ✓. Sərhəddə S(100) = 10 — hər iki sətir eyni nəticə verir, qrafik qırılmır.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

• 39 manatBütün 260 kVt·saat 0,15 manatdan hesablanıb: 260 · 0,15 = 39. Yüksək tarif yalnız 100-dən artıq olan 160 kVt·saata aiddir.
• 26 manatBütün enerji 0,10 manatdan hesablanıb: 260 · 0,10 = 26.
• 49 manatİlk 100 kVt·saat iki dəfə sayılıb: 10 + 260 · 0,15 = 49. İkinci tarif yalnız artıq hissəyə, 260 − 100 = 160 kVt·saata tətbiq olunur.
• 24 manatYalnız artıq hissənin haqqı hesablanıb: 160 · 0,15 = 24. İlk 100 kVt·saatın 10 manatı da ödənilir.