Əsas məzmuna keç
STUWIN Kitabxana

Menyu

Görünüş

Video dərs1:35

Video dərs

Kosmosda 10 gün sağ qalan heyvan: su ayısı

Su ayısı haqqında qısa elm videosu: təxminən yarım millimetrlik, səkkiz ayaqlı bu heyvan mamırda yaşayır. 2007-ci ildə qurudulmuş su ayıları on gün açıq kosmosda — havasız, susuz, radiasiya altında — saxlanıldı; Günəş şüasından qorunanların çoxu Yerdə su verildikdən sonra canlandı, yumurtalarından balalar çıxdı. Quruyanda ayaqlarını içəri çəkib çəlləyə dönür, suyunun demək olar hamısını itirir; hüceyrələrini şüşə kimi bərkiyən xüsusi zülallar qoruyur, başqa bir zülal DNT-ni qalxan kimi örtür və insanı öldürən dozadan təxminən min dəfə güclü radiasiyaya dözür. Antarktidada otuz ildən çox donmuş su ayıları da yenidən canlandı.

Provayder
STUWIN · Elm
Dil
Azərbaycan
Müddət
1:35
Dərc olunub

Mətn (transkript)

Yarım millimetrlik bu heyvan açıq kosmosda on gün sağ qaldı. Bu, su ayısıdır. Səkkiz ayağı var, boyu təxminən yarım millimetrdir və həyətdəki mamırda yaşaya bilər. Amma bu kiçik heyvan kosmosa uçub. İki min yeddinci ildə alimlər qurudulmuş su ayılarını on gün açıq kosmosda saxladılar: havasız, susuz, radiasiya altında. İnsan orada bir-iki dəqiqə belə dözməzdi. Yerdə onlara su verdilər. Günəş şüasından qorunanların çoxu canlandı, yumurtalarından isə balalar çıxdı. Bəs bu necə mümkündür? Sirr quruyanda başlayır. Su ayısı ayaqlarını içəri çəkib kiçik bir çəlləyə dönür və suyunun demək olar ki, hamısını itirir. Adətən quruyan hüceyrə dağılır. Onunku dağılmır. Çünki hüceyrələrini xüsusi zülallar doldurur. Su çəkildikcə bu zülallar şüşə kimi bərkiyir və hər şeyi yerində saxlayır. Başqa bir zülal DNT-ni qalxan kimi örtür. Ona görə su ayısı insanı öldürən dozadan təxminən min dəfə güclü radiasiyaya dözür. Antarktidada otuz ildən çox donmuş qalan su ayıları isə əriyəndən sonra yenidən canlandı. Biri hətta yumurta qoydu. Deməli, sağ qalmaq üçün böyük olmaq lazım deyil. Yarım millimetrlik su ayısı sadəcə quruyur, gözləyir və su tapan kimi yenidən canlanır.