Qutu-qulp diaqramı: beş mühüm qiymət

1 · Əsas fikir

Diaqram beş qiymətə söykənir

Əsas fikir

Qutu-qulp diaqramı sıralanmış məlumatı təxminən dörd bərabər hissəyə bölür. Bunun üçün beş sərhəd lazımdır: ən kiçik qiymət, birinci kvartil Q₁ (aşağı yarımhissənin medianı), median Q₂, üçüncü kvartil Q₃ (yuxarı yarımhissənin medianı) və ən böyük qiymət.

Q₁ ≤ Q₂ ≤ Q₃

2 · Həll

Beş qiyməti seçirik

MəsələBeş qiyməti seçirik

Diaqramın hər hissəsi hansı qiymətdən hansı qiymətə qədər çəkilir?

1. Sol qulp ən kiçik qiymətdən Q₁-ə qədər çəkilir.
2. Qutu Q₁-dən Q₃-ə qədər çəkilir, içindəki xətt mediandır.
3. Sağ qulp Q₃-dən ən böyük qiymətə qədər çəkilir. Beləliklə, diaqramın bütün nöqtələri bu beş qiymətdir.
4. Cavab: ən kiçik qiymət, Q₁, median, Q₃, ən böyük qiymət

Qutu-qulp diaqramının beş mühüm qiyməti: ən kiçik qiymət, Q₁, median, Q₃, ən böyük qiymət

Beş qiymət diaqramı dörd hissəyə bölür; hər hissəyə məlumatın təxminən 25%-i düşür.

3 · Yoxlama

Niyə ədədi orta və moda yoxdur?

Bütün beş qiymət sıradakı yerə görə tapılır: sıralanmış məlumatın kənarı, ortası və yarımhissələrin ortası. Ədədi orta cəmə, moda isə təkrar sayına görə tapılır, ona görə diaqramı dörd hissəyə bölmür. Buna görə də qutu-qulp diaqramı bir neçə çox böyük və ya çox kiçik qiymətdən az təsirlənir.

4 · Diqqət

Median ədədi orta deyil

Səhv düşüncə

Q₁ · ədədi orta · Q₃

Qutunun içindəki xətt ədədi orta deyil; ədədi orta diaqramda ümumiyyətlə göstərilmir.

Düzgün

Q₁ · median · Q₃

Qutunu iki hissəyə bölən xətt mediandır — sıranın ortasındakı qiymət.

Digər cavablar niyə səhvdir

• Ədədi orta, moda ilə dəst — mərkəzə meyilli bütün ölçüləri qarışdırır; kvartillər yoxdur.
• Ədədi orta və standart meyl ilə dəst — bu ölçülər normal paylanma mövzusuna aiddir, qutu-qulp diaqramına yox.
• Median yerinə ədədi orta olan dəst — ən çox rast gəlinən səhv: qutunun xətti mediandır.
• Moda və dəyişmə diapazonu olan dəst — diapazon ən böyük və ən kiçik qiymətin fərqidir, diaqramın nöqtəsi deyil.