Mətn
Qutu-qulp diaqramında 120 şagirdin testdən topladığı ballar göstərilmişdir.
Şagirdlərin təxminən neçə faizi 62 baldan çox bal toplamışdır?
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Beş qiymət dörd dörddəbir yaradır
Əsas fikir
Ən kiçik qiymət, Q₁, median, Q₃ və ən böyük qiymət sıralanmış məlumatı dörd hissəyə bölür. Hər hissəyə qiymətlərin təxminən 25%-i düşür: sol qulpa, qutunun sol yarısına, qutunun sağ yarısına və sağ qulpa.
«Təxminən» deyirik, çünki təkrarlanan qiymətlər olduqda hissələr dəqiq bərabər olmaya bilər.
2 · Həll
62-dən yuxarı hissələri sayırıq
Məsələ62-dən yuxarı hissələri sayırıq
Diaqram: 40, 62, 70, 81, 96. Neçə faiz şagird 62 baldan çox toplayıb?
- 62 diaqramda birinci kvartildir: qutunun sol kənarı.
- Q₁-dən sağda üç hissə qalır: 62–70, 70–81 və 81–96.
- Hər biri təxminən 25%-dir: 25% + 25% + 25% = 75%.
- Cavab: təxminən 75%
Dörd hissə: 40–62, 62–70, 70–81, 81–96; hər biri təxminən 25%; 62-dən sağdakı üç hissə vurğulanıb
62-dən sağda üç dörddəbir var — narıncı mötərizələr; birlikdə təxminən 75%.
3 · Yoxlama
Şagird sayı ilə yoxlayırıq
120 şagirdin 75%-i: 120 · 0,75 = 90 şagird. Qalan 30 şagird (25%) 40–62 bal aralığındadır — sol qulp. 90 + 30 = 120, hesab düzgündür.
4 · Diqqət
Qiymət faiz deyil
Səhv düşüncə
100 − 62 = 38%
62 bal faiz deyil; diaqramdakı ədədlər balları göstərir, faizləri isə hissələrin sayı verir.
Düzgün
3 · 25% = 75%
Faizi neçə dörddəbirin götürüldüyü müəyyən edir.
Digər cavablar niyə səhvdir
- 25% — bu, 62-dən az toplayanlardır (sol qulp).
- 50% — 62 median kimi oxunub; median 70-dir.
- 38% — 100 − 62; bal faizlə qarışdırılıb.
- 62% — Q₁-in qiyməti faiz kimi götürülüb.