Əks istiqamətli qüvvələrin əvəzləyicisi

1 · Əsas fikir

Əks istiqamətdə modullar çıxılır

Əsas fikir

Dərslikdən. «Əks istiqamətli iki kollinear vektorun əvəzləyici vektorunun modulu bu vektorların modulları fərqinə bərabərdir (böyük moduldan kiçiyi çıxılır), istiqaməti isə modulu böyük olan vektorla eynidir.»

u ↑↓ v, |u| > |v|: |u + v| = |u| − |v|

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqƏks istiqamətli qüvvələrin əvəzləyicisi

Yeşiyə bir düz xətt boyunca iki qüvvə təsir edir: Elvin onu soldan 85 N qüvvə ilə sağa, Səbinə isə sağdan 60 N qüvvə ilə sola itələyir (şəkil). Əvəzləyici qüvvənin modulunu və istiqamətini tapın.

1. Qüvvələr bir düz xətt üzərindədir və əks yönəlib: Elvinin qüvvəsi 85 N sağa, Səbinənin qüvvəsi 60 N sola. Onlar əks istiqamətli kollinear vektorlardır.
2. Əvəzləyicinin modulu modulların fərqidir (böyükdən kiçik çıxılır): 85 N − 60 N = 25 N.
3. İstiqamət modulu böyük olan qüvvə ilə eynidir: 85 N > 60 N, deməli, sağa.
4. Cavab: 25 N, sağa

Əks istiqamətli qüvvələrin toplanması

85 N-luq oxun sonundan 60 N-luq ox geri çəkilib; əvəzləyici başlanğıcdan son nöqtəyə yönəlir: 25 N sağa.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Yoxlama: 25 N + 60 N = 85 N — sağa 25 N əlavə etsək, Səbinənin qüvvəsini tam «tarazlayıb» Elvinin qüvvəsinə çatırıq ✓. Əvəzləyici hər iki qüvvədən kiçikdir, çünki qüvvələr əksdir ✓.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

• 25 N, solaModul düzgündür, amma istiqamət səhvdir. Əvəzləyici modulu böyük olan qüvvə ilə eyni istiqamətdədir: 85 N > 60 N, ona görə sağa.
• 145 N, sağaModullar toplanıb: 85 + 60 = 145. Toplama yalnız eyni istiqamətli qüvvələr üçündür; burada qüvvələr əks istiqamətlidir və bir-birini qismən «yeyir».
• 145 N, solaModullar toplanıb və istiqamət də səhv seçilib. Əks istiqamətli qüvvələrin modulları çıxılır: 85 − 60 = 25.
• 85 N, sağaYalnız güclü qüvvə nəzərə alınıb. İstiqamət düzgündür, amma Səbinənin 60 N-luq qüvvəsi əvəzləyicini azaldır: 85 − 60 = 25.