Audio dərslər

Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·14:03

Rasional funksiya: təzyiq niyə heç vaxt sıfır olmur

11-ci sinif riyaziyyat dinləmə dərsi: rasional funksiya. İki çoxhədlinin nisbəti şəklində verilən funksiya; ən sadə nümunə y = k/x, onun qrafiki hiperbola, budaqları k > 0 olanda I və III, k < 0 olanda II və IV rübdə; şaquli asimptot x = 0 və üfüqi asimptot y = 0. Hiperbolanın paralel köçürülməsi: k/(x − m) + n, asimptotlar x = m və y = n, mərkəzə nəzərən simmetriya. Şaquli asimptot: məxrəc sıfır, surət sıfırdan fərqli; üfüqi asimptot surətin və məxrəcin dərəcələrinə görə (kiçik — y = 0, bərabər — baş əmsalların nisbəti, böyük — yoxdur); surətin dərəcəsi bir vahid böyük olanda maili asimptot. Nümunələr (2x − 1)/(x − 1) = 2 + 1/(x − 1), x²/(x² + 1), 2x/(x² − 1), (x² − 4)/(x − 1) = x + 1 − 3/(x − 1). İdeal qaz qanunu PV = nRT: sabit temperaturda təzyiq həcmə tərs mütənasibdir, həcm sıfıra çatmır, təzyiq sıfıra yaxınlaşır. Çoxhədlinin dərəcəsini və bölünməsini bilən şagirdlər üçün.

6.8 Rasional funksiyaaz-AZ

Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·10:22

Birhədlilərin nisbəti: gölməçədəki bitkinin sirri

7-ci sinif riyaziyyat dinləmə dərsi: birhədlilərin nisbəti. Bölmənin kəsrin ixtisarı olduğu, eyni əsaslı qüvvətləri böləndə əsasın dəyişmədiyi və üstlərin çıxıldığı ortaq vuruqların cüt-cüt ixtisarı ilə sözlə izah olunur; əsasın sıfırdan fərqli olması və bölünənin üstünün böyük olması şərtləri, sıfırıncı qüvvətin birə bərabər olması. Birhədlini birhədliyə bölməyin üç addımı (əmsalların işarə ilə bölünməsi, hər hərfin üstlərinin çıxılması, bərabər üstlü hərfin itməsi), vurma ilə yoxlama, nisbətin dərəcəsi, qismətin birhədli olmadığı hallar və üstləri bölmək, əmsalları çıxmaq kimi tipik səhvlər iki dəfə artan su bitkisi hekayəsi ilə izah edilir.