Audio dərslər

Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·14:35

Mütənasib parçalar: çəpinə kəsilən tort

8-ci sinif riyaziyyat dinləmə dərsi: mütənasib parçalar. İki parçanın nisbəti onların uzunluqlarının nisbətidir. Mütənasib parçalar haqqında teorem (Fales teoreminin ümumiləşməsi): bucağın tərəflərini kəsən paralel düz xətlər tərəflər üzərində mütənasib parçalar ayırır; paralellər parçaları uzada bilər, amma nisbəti saxlayır, fərqi yox. Teorem iki ixtiyari düz xətt üçün də doğrudur və Fales teoremindən bərabər zolaqlara bölməklə alınır. Tərs teorem: təpədən başlamaqla mütənasib parçalar ayıran kəsənlər paraleldir; bərabər qalıqlar paralellik demək deyil. Üçbucağın medianları bir nöqtədə kəsişir və təpədən başlayaraq ikinin birə nisbətində bölünür; bu nöqtə ağırlıq mərkəzidir. Tənbölənin xassəsi: tənbölən qarşı tərəfi qonşu tərəflərin nisbətində bölür, median kimi yarıya yox. Parçanı verilmiş nisbətdə şüa, pərgar və paralel xətlə bölmək. Hekayə: Röya şirniyyat sexində anasına kömək edir; qat-qat tort çəpinə kəsilir, krem iki santimetrdən üç olur, biskvit səkkizdən on iki; peçenyedə krem xətləri; xəmir zolağı.

3.39 Mütənasib parçalaraz-AZ

Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·8:22

Müəyyən inteqral. Nyuton-Leybnis düsturu — dinləmə dərsi

11-ci sinif riyaziyyatı üçün dinləmə dərsi: müəyyən inteqral və Nyuton-Leybnis düsturu. Dəyişən sürətlə dolan çən nümunəsində sahə funksiyasının qrafikin hündürlüyü qədər sürətlə böyüdüyü, buna görə ibtidai funksiya olduğu, müəyyən inteqralın ibtidai funksiyanın parçadakı artımına bərabər olduğu və fərqdə sabit ədədin niyə itdiyi sözlə izah olunur. İsaak Nyuton və Gottfrid Leybnisin adları, inteqral hesabının əsas teoremi, hesablamanın üç addımı və satış, su həcmi kimi ümumi dəyişmə tətbiqləri verilir; ibtidai funksiya və inteqral cəmi bilikləri əsas götürülür.