Audio dərslər

Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·14:24

Triqonometrik nisbətlərin tətbiqi: fırtınadan əvvəl qoca qovaq

8-ci sinif riyaziyyat dinləmə dərsi: triqonometrik nisbətlərin tətbiqi ilə məsələ həlli. Teodolit bucaq ölçən alətdir; baxış xətti, üfüqi xətt, yüksəliş bucağı və eniş bucağı sözlə izah olunur, hər iki bucağın üfüqi xətdən ölçüldüyü vurğulanır. Real vəziyyəti düzbucaqlı üçbucaqla modelləşdirmək, katetləri bucağa görə adlandırmaq və «nəyi bilirəm, nəyi axtarıram» sualı ilə sinus, kosinus və ya tangensi seçmək öyrədilir; 30, 45 və 60 dərəcənin qiymətləri, alətin hündürlüyünü nəzərə almaq, eniş bucağını paralel xətlərdəki çarpaz bucaqlarla üçbucağa keçirmək, yerdə uzanan üçbucaqla çayın enini tapmaq və yuvarlaqlaşdırma. Hekayə: kənddə fırtınadan əvvəl qoca qovağın hündürlüyü və çayın o tayındakı evə qədər məsafə dırmaşmadan ölçülür; ağac ustası və «hansı nisbət?» oyunu.

3.53 Triqonometrik nisbətlərin tətbiqi ilə məsələ həlliaz-AZ

Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·12:34

Xətti funksiya: işıq sönəndə yanan şamın düz xətti

7-ci sinif riyaziyyat dinləmə dərsi: xətti funksiya y = kx + b (dərslikdə y = ax + b). Hər addımda eyni qədər dəyişən və başlanğıc qiyməti olan asılılıq; bucaq əmsalı k və sərbəst əmsal b adları. Xətti funksiyanın qrafiki düz xətdir, iki nöqtədən bir düz xətt keçir aksiomu, qrafiki qurmaq üçün iki nöqtə kifayətdir. Bucaq əmsalının işarəsi: k müsbət olanda OX oxunun müsbət istiqaməti ilə iti bucaq, mənfi olanda kor bucaq; sərbəst əmsal bucağa təsir etmir. Sabit funksiya y = b (k = 0) xəttidir və OX oxuna paraleldir; y = kx düz mütənasib asılılıq koordinat başlanğıcından keçir. Qrafik çəkmədən nöqtənin qrafikə aid olmasını yoxlamaq, y-in qiymətinə görə x-i tapmaq, bir nöqtədən bucaq əmsalını əvəzləmə ilə tapmaq. Qrafikin OY oxunu sərbəst əmsalda kəsməsi, OX oxu ilə kəsişmə üçün y = 0 yazmaq, qrafikdən k və b-nin işarəsini oxumaq. Tipik səhvlər: x və y-in yerini dəyişmək, sərbəst əmsalı unutmaq, b-ni OX oxunda axtarmaq, sabit funksiyanı xətti saymamaq. İşıq kəsiləndə hər saat iki santimetr qısalan iyirmi santimetrlik şam və yağış çəlləyi hekayəsi ilə.