Video dərslər: 1.24 Çoxluq, 2.1 Maraqlı kimya, 3.1 Maraqlı biologiya

Yüklənir…

Kosmosda 10 gün sağ qalan heyvan: su ayısı

Su ayısı haqqında qısa elm videosu: təxminən yarım millimetrlik, səkkiz ayaqlı bu heyvan mamırda yaşayır. 2007-ci ildə qurudulmuş su ayıları on gün açıq kosmosda — havasız, susuz, radiasiya altında — saxlanıldı; Günəş şüasından qorunanların çoxu Yerdə su verildikdən sonra canlandı, yumurtalarından balalar çıxdı. Quruyanda ayaqlarını içəri çəkib çəlləyə dönür, suyunun demək olar hamısını itirir; hüceyrələrini şüşə kimi bərkiyən xüsusi zülallar qoruyur, başqa bir zülal DNT-ni qalxan kimi örtür və insanı öldürən dozadan təxminən min dəfə güclü radiasiyaya dözür. Antarktidada otuz ildən çox donmuş su ayıları da yenidən canlandı.

3.1 Maraqlı biologiya

Qanındakı dəmir partlayan ulduzlardan gəlib

Qanımızdakı dəmirin haradan gəldiyini izah edən qısa elm videosu: hemoqlobindəki dəmir Yerdə yaranmayıb. Kainatın ilk anlarında demək olar ki, yalnız hidrogen və helium var idi. Günəş hər saniyə təxminən altı yüz milyon ton hidrogeni heliuma çevirir, amma dəmir yarada bilmir. Nəhəng ulduzların mərkəzi yüz milyonlarla dərəcəyə qızır: üç helium nüvəsi karbona, karbondan oksigen, oksigendən silisium yaranır, zəncir dəmirdə dayanır, çünki dəmir birləşəndə enerji udur. Mərkəz saniyədən tez çökür, fövqəlyeni partlayışı yeni dəmir yaradıb kosmosa səpələyir; dəmirdən ağır elementlər neytron tutmaqla, qızıl kimi elementlər iki neytron ulduzunun toqquşmasında yaranır. Bu tozdan Günəş, Yer və həyat yarandı; sudakı hidrogen kainatın ilk dəqiqələrindən qalıb.

2.1 Maraqlı kimya

Çoxluq: «banan» sözünün 5 hərfi, amma 3 elementi

Qısa video dərs (6-cı sinif riyaziyyat): çoxluq anlayışı. Çoxluğun müəyyən obyektlərin toplusu olduğu, böyük hərflə adlandırılması, natural ədədlər (N) və tam ədədlər (Z) çoxluqları, element və «daxildir / daxil deyil» (∈, ∉) yazılışı, çoxluğun fiqurlu mötərizədə sadalanması və ümumi xassə ilə verilməsi, sonlu, sonsuz və boş çoxluq (∅) və sıfırdan ibarət çoxluğun boş olmaması, bərabər çoxluqlar və sıranın fərq etməməsi, alt çoxluq (⊂) göstərilir; sözün hərflər çoxluğunda hər hərfin bir dəfə yazıldığı nümunə ilə izah olunur. Ön bilik: natural və tam ədədlər, sadə və cüt ədədlər.

1.24 Çoxluq

Menyu

Video dərslər

Filtrlər

Provayder

Bölmə

Mövzu

Dil

Müddət

Kosmosda 10 gün sağ qalan heyvan: su ayısı

Qanındakı dəmir partlayan ulduzlardan gəlib

Çoxluq: «banan» sözünün 5 hərfi, amma 3 elementi