Video dərsSTUWIN · Elm2:02
Qanındakı dəmir partlayan ulduzlardan gəlib
Qanımızdakı dəmirin haradan gəldiyini izah edən qısa elm videosu: hemoqlobindəki dəmir Yerdə yaranmayıb. Kainatın ilk anlarında demək olar ki, yalnız hidrogen və helium var idi. Günəş hər saniyə təxminən altı yüz milyon ton hidrogeni heliuma çevirir, amma dəmir yarada bilmir. Nəhəng ulduzların mərkəzi yüz milyonlarla dərəcəyə qızır: üç helium nüvəsi karbona, karbondan oksigen, oksigendən silisium yaranır, zəncir dəmirdə dayanır, çünki dəmir birləşəndə enerji udur. Mərkəz saniyədən tez çökür, fövqəlyeni partlayışı yeni dəmir yaradıb kosmosa səpələyir; dəmirdən ağır elementlər neytron tutmaqla, qızıl kimi elementlər iki neytron ulduzunun toqquşmasında yaranır. Bu tozdan Günəş, Yer və həyat yarandı; sudakı hidrogen kainatın ilk dəqiqələrindən qalıb.
2.1 Maraqlı kimya
