Mətn (transkript)
Dörd dron göydə dördbucaqlı çəkir. Biri aşağı enəndə, diaqonal niyə fiqurdan çölə çıxır? Göydə dörd işıqlı dron var: A, B, C və D. Onları ardıcıl birləşdirən dörd parça dördbucaqlı yaradır. Amma iki şərt var. Dörd nöqtədən heç bir üçü bir düz xətt üzərində olmamalıdır. Parçalar da bir-birini kəsməməlidir. Nöqtələr dördbucaqlının təpələri, parçalar isə tərəfləridir. Ortaq təpəsi olan iki tərəf qonşu tərəflərdir. Ortaq nöqtəsi olmayan iki tərəf isə qarşı tərəflərdir. Bir tərəfin iki ucu qonşu təpələrdir. Eyni tərəfə aid olmayan təpələr isə qarşı təpələrdir, məsələn, B və D təpələri. Şouda işıq xətlərinin cəmi, yəni perimetr, iki yüz qırx metrdir. Tərəflərin nisbəti üç, dörd, altı və yeddi kimidir. Cəmi iyirmi hissədir. İki yüz qırx metri iyirmi hissəyə bölək: bir hissə on iki metrdir. Tərəflər otuz altı, qırx səkkiz, yetmiş iki və səksən dörd metrdir. Qarşı təpələri birləşdirən parçaya diaqonal deyilir. Hər diaqonal iki qonşu tərəflə birlikdə üçbucaq yaradır. Üçbucaqda isə iki tərəfin cəmi üçüncü tərəfdən böyükdür. Rejissor doxsan metrlik lazer diaqonalı istəyir. A ilə C arasında bu alınmır: otuz altı üstəgəl qırx səkkiz cəmi səksən dörddür. B ilə D arasında isə hər iki üçbucaqda cəm yüz iyirmidir, doxsan metr sığır. İndi D dronu yavaşca enir. Əvvəlcə hər iki diaqonal fiqurun içindədir. Bir anda D nöqtəsi A ilə C-dən keçən düz xəttin üzərinə düşür. Bu an üç nöqtə bir düz xətt üzərindədir: tərifin şərti pozulur. D bir az da enir. Fiqur yenə dördbucaqlıdır, amma A ilə C arasındakı diaqonal artıq çöldədir. Dördbucaqlı daxili hissəsi ilə birlikdə müstəvi dördbucaqlı adlanır. Dronlar hər tərəfi lazer şüası ilə hər iki istiqamətdə uzadır. İlk fiqurda hər şüa bütün fiquru bir tərəfdə saxlayır: bu, qabarıq dördbucaqlıdır. İkinci fiqurda isə D təpəsindən çıxan iki şüa daxili hissəni kəsib keçir. Belə dördbucaqlıya qabarıq olmayan, yəni çökük dördbucaqlı deyilir. İndi suala cavab verək. D dronu öz qonşu təpələrindən keçən xətti aşanda fiqur çökük oldu. Çökük dördbucaqlıda diaqonallardan biri həmişə xaricdə qalır. Fiquru iki üçbucağa yalnız içəridəki diaqonal bölür, yəni B və D təpələrini birləşdirən. Qabarıq dördbucaqlıda isə hər iki diaqonal bunu bacarır. Deməli, dördbucaqlı həmişə üçbucaqlara bölünür: o, sadə fiqurdur. Beləliklə, dron enib bu xətti aşanda fiqur çökür və diaqonal çölə çıxır. Dördbucaqlını yoxlamaq üçün tərəflərini lazer kimi uzadın. Hər şüa fiquru bir tərəfdə saxlayırsa, dördbucaqlı qabarıqdır.
