Audio dərslər

3.26 Rasional ifadələrin sadələşdirilməsiaz-AZ

• 11:54

  Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·11:54

  Dördbucaqlılar: çərpələngin iki çubuğu

  8-ci sinif riyaziyyat dinləmə dərsi: dördbucaqlılar. Çərpələng hekayəsi ilə dördbucaqlının tərifi (heç bir üçü bir düz xətt üzərində olmayan dörd nöqtə və onları ardıcıl birləşdirən, bir-birini kəsməyən dörd parça), təpələr və tərəflər, qonşu və qarşı tərəflər, qonşu və qarşı təpələr, dördbucaqlının təpələri sırası ilə adlandırılması, müstəvi dördbucaqlı izah olunur. Dinləyici tərəflərdən keçən düz xətlər sınağı ilə qabarıq və qabarıq olmayan (çökük) dördbucaqlını ayırmağı, diaqonalların harada yerləşdiyini, diaqonalın dördbucaqlını iki üçbucağa ayırmasını, sadə fiquru, dördbucaqlının perimetrini tərəflərin nisbətinə görə tapmağı və diaqonalın uzunluğunu üçbucaq bərabərsizliyi ilə yoxlamağı öyrənir.

  3.17 Dördbucaqlılaraz-AZ

• 14:35

  Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·14:35

  Mütənasib parçalar: çəpinə kəsilən tort

  8-ci sinif riyaziyyat dinləmə dərsi: mütənasib parçalar. İki parçanın nisbəti onların uzunluqlarının nisbətidir. Mütənasib parçalar haqqında teorem (Fales teoreminin ümumiləşməsi): bucağın tərəflərini kəsən paralel düz xətlər tərəflər üzərində mütənasib parçalar ayırır; paralellər parçaları uzada bilər, amma nisbəti saxlayır, fərqi yox. Teorem iki ixtiyari düz xətt üçün də doğrudur və Fales teoremindən bərabər zolaqlara bölməklə alınır. Tərs teorem: təpədən başlamaqla mütənasib parçalar ayıran kəsənlər paraleldir; bərabər qalıqlar paralellik demək deyil. Üçbucağın medianları bir nöqtədə kəsişir və təpədən başlayaraq ikinin birə nisbətində bölünür; bu nöqtə ağırlıq mərkəzidir. Tənbölənin xassəsi: tənbölən qarşı tərəfi qonşu tərəflərin nisbətində bölür, median kimi yarıya yox. Parçanı verilmiş nisbətdə şüa, pərgar və paralel xətlə bölmək. Hekayə: Röya şirniyyat sexində anasına kömək edir; qat-qat tort çəpinə kəsilir, krem iki santimetrdən üç olur, biskvit səkkizdən on iki; peçenyedə krem xətləri; xəmir zolağı.

• 8:28

  Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·8:28

  Kəmiyyətin verilən nisbətdə bölünməsi

  6-cı sinif üçün kəmiyyətin verilən nisbətdə bölünməsi mövzusunda dinləmə dərsi: bütöv kəmiyyəti verilən nisbətdə hissələrə bölmək üçün nisbətin hədlərini toplayıb bərabər hissələrin sayını tapmaq, bir hissəyə düşən kəmiyyəti hesablamaq və onu hər həddə vurmaq (birinci üsul), bir hissəni x ilə işarə edib tənlik qurmaq (ikinci üsul) hekayə şəklində izah olunur. Dərs bürünc heykəl üçün mis və qalayın doqquzun birə nisbəti, iyirmi kiloqram buğdanın ikinin üçə nisbətində iki qaba paylanması, qırx iki metr lentin bir, iki və dörd nisbətində bölünməsi, beton qarışığı və göbələk məsələsi ilə üç hədli nisbəti, nisbətin bütövün hissəsi ilə qarışdırılması səhvini və hissələrdən biri verildikdə bir hissənin tapılmasını göstərir; tarix guşəsində qızıl nisbətdən danışılır. Nisbət anlayışını keçmiş şagirdlər üçündür.

3.39 Mütənasib parçalaraz-AZ

1.7 Kəmiyyətin verilən nisbətdə bölünməsi