Audio dərslər

3.17 Dördbucaqlılaraz-AZ

• 12:03

  Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·12:03

  Dördbucaqlının bucaqları: qazıntıdakı qədim otaq

  8-ci sinif riyaziyyat dinləmə dərsi: dördbucaqlının daxili və xarici bucaqları. Arxeoloji qazıntıda tapılan qədim otaq hekayəsi ilə daxili bucaq, qabarıq dördbucaqlının daxili bucaqlarının cəminin üç yüz altmış dərəcə olması və bunun diaqonalla iki üçbucağa bölməklə isbatı, üç bucağa görə dördüncü bucağın tapılması izah olunur. Dinləyici xarici bucağı, hər təpədə daxili və xarici bucağın cəminin yüz səksən dərəcə olduğunu, xarici bucaqların cəminin də üç yüz altmış dərəcə olduğunu, nisbətlə verilən bucaqların tapılmasını, dörd bucağın hamısının kor və ya iti ola bilməməsini və çökük dördbucaqlıda yüz səksən dərəcədən böyük daxili bucağı öyrənir. Üçbucağın bucaqlarının cəmini bilən şagirdlər üçündür.

  3.18 Dördbucaqlının daxili və xarici bucaqlarıaz-AZ

• 14:54

  Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·14:54

  Sistemin toplama üsulu ilə həlli: çay, qayıq və iki səfər

  7-ci sinif riyaziyyat dinləmə dərsi: ikidəyişənli xətti tənliklər sisteminin toplama üsulu ilə həlli. Tənlikləri tərəf-tərəfə toplamaq (sol tərəf sol tərəflə, sağ tərəf sağ tərəflə), eyni dəyişənin əmsalları əks ədədlər olanda həmin dəyişənin yox olması və birdəyişənli xətti tənliyin qalması; doğru bərabərliklərin cəminin niyə yenə doğru olduğu və kökün dəyişməməsi (eynigüclü sistem). Əmsallar əks deyilsə, tənliyin hər tərəfini uyğun ədədə, o cümlədən mənfi ədədə vurmaq, ən kiçik ortaq bölünən; tapılan qiyməti yerinə yazıb ikinci dəyişəni tapmaq, cütü hər iki tənlikdə yoxlamaq. Tələlər: yalnız sol tərəfi vurmaq, mənfi vuruqda işarə səhvi, sağ tərəfləri çıxmaq, yarıda dayanmaq və cütün sırası; hər iki dəyişən yox olanda sıfır bərabərdir sıfır (sonsuz sayda kök) və ya yalan bərabərlik (kök yoxdur). Hekayə: motorlu qayıq çayda axınla aşağı və axına qarşı gedir, iki səfəri toplayanda axının sürəti silinir.

• 8:28

  Audio dərs·DİM · Riyaziyyat·8:28

  Kəmiyyətin verilən nisbətdə bölünməsi

  6-cı sinif üçün kəmiyyətin verilən nisbətdə bölünməsi mövzusunda dinləmə dərsi: bütöv kəmiyyəti verilən nisbətdə hissələrə bölmək üçün nisbətin hədlərini toplayıb bərabər hissələrin sayını tapmaq, bir hissəyə düşən kəmiyyəti hesablamaq və onu hər həddə vurmaq (birinci üsul), bir hissəni x ilə işarə edib tənlik qurmaq (ikinci üsul) hekayə şəklində izah olunur. Dərs bürünc heykəl üçün mis və qalayın doqquzun birə nisbəti, iyirmi kiloqram buğdanın ikinin üçə nisbətində iki qaba paylanması, qırx iki metr lentin bir, iki və dörd nisbətində bölünməsi, beton qarışığı və göbələk məsələsi ilə üç hədli nisbəti, nisbətin bütövün hissəsi ilə qarışdırılması səhvini və hissələrdən biri verildikdə bir hissənin tapılmasını göstərir; tarix guşəsində qızıl nisbətdən danışılır. Nisbət anlayışını keçmiş şagirdlər üçündür.

2.43 İkidəyişənli xətti tənliklər sisteminin toplama üsulu ilə həlliaz-AZ

1.7 Kəmiyyətin verilən nisbətdə bölünməsi