Mətn (transkript)
Dronun yeni ünvanı: mənfi beş və mənfi iki. Mənfi ünvan? Bu yer haradadır? Təsəvvür et: şəhərin ortasında bir meydan var. Oradan iki geniş prospekt keçir və düz bucaq altında kəsişir. Soldan sağa uzanan prospekt absis oxudur, yəni iks oxu. Aşağıdan yuxarı uzanan prospekt ordinat oxudur, yəni iqrek oxu. Meydan isə koordinat başlanğıcıdır, O hərfi ilə işarə olunur. Hər ox tanış ədəd oxudur: sağa və yuxarı müsbət, sola və aşağı mənfi ədədlər. Bir məhəllə bir vahiddir. Bəs dron ünvanı necə oxuyur? İlk ünvan: bir və beş. Bu, koordinat cütüdür. Birinci ədəd absisdir: dron meydandan bir vahid sağa uçur. İkinci ədəd ordinatdır: sonra beş vahid yuxarı. Yazılışı belədir: mötərizədə bir, nöqtəli vergül, beş. Bəs ədədlərin yerini dəyişsək? Beş və bir tamam başqa evdir: beş vahid sağa, bir vahid yuxarı. Bunu yoxlamaq da olar. Nöqtədən oxlara perpendikulyar çəkirik: absis oxunda beş, ordinat oxunda bir alınır. Deməli, sıra vacibdir: əvvəl absis, sonra ordinat. Bəs mənfi ünvanlar şəhərin harasındadır? İndi xəritəyə yuxarıdan baxaq. Oxlar şəhəri dörd hissəyə bölür. Bu hissələrə rüb deyilir. Rüblər saat əqrəbinin əksinə nömrələnir: sağ yuxarıda birinci, sol yuxarıda ikinci, sol aşağıda üçüncü, sağ aşağıda dördüncü. Birinci rübdə hər iki koordinat müsbətdir. İkincidə absis mənfi, ordinat müsbət. Üçüncüdə ikisi də mənfi. Dördüncüdə absis müsbət, ordinat mənfi. Bəs nöqtə heç bir rübə düşməsə? Bəzi ünvanlar prospektin üstündədir. Üç və sıfır: dron üç vahid sağa uçur, yuxarı isə heç getmir. Absis oxundakı nöqtənin ordinatı sıfırdır. Sıfır və dörd isə ordinat oxundadır: onun absisi sıfırdır. Meydanın özü sıfır və sıfırdır. Oxlardakı nöqtələr heç bir rübə aid deyil. İndi mənfi ünvana qayıdaq. Mənfi beş və mənfi iki. Absis mənfidir: dron sağa yox, sola uçur, beş vahid. Ordinat da mənfidir: yuxarı yox, aşağı, iki vahid. Dron sol aşağı hissəyə, üçüncü rübə enir. İki mənfi işarə, üçüncü rüb. Deməli, mənfi ünvan sirli deyil: mənfi işarəsi sadəcə istiqaməti çevirir. Yadda saxla: koordinat cütü nöqtənin ünvanıdır. Əvvəl absis, sonra ordinat. İşarə istiqaməti göstərir, iki işarə birlikdə rübü. Mənfi beş, mənfi iki: sola beş, aşağı iki, üçüncü rüb. Mənfi ünvan da tapılır.