Əsas məzmuna keç
STUWIN Kitabxana

Menyu

Görünüş

SualOrtaTək seçimFiqur (SVG)

Dayanacaq haqqı: pilləli qrafik

Real həyat situasiyası: pilləli qrafiklə verilmiş tarifi oxumaq — vaxt intervalını hesablamaq, onun hansı pilləyə düşdüyünü pillələrin uclarındakı rəngli və rəngsiz dairəciklərə görə müəyyən etmək və ödənişi qrafikdən tapmaq; pilləli funksiya ilə tam hissə funksiyası arasındakı əlaqə. Qəbul imtahanı tipli situasiya tapşırığı.

Provayder
DİM · Riyaziyyat
Bölmə
5.0 10-cu sinif Riyaziyyat
Dil
Azərbaycan
Dərc olunub

Mətn

Pilləli qrafik: absis oxunda saat (0-dan 4-ə qədər), ordinat oxunda manat. Dörd üfüqi pillə: 0-dan 1-ə qədər 2 manat, 1-dən 2-yə qədər 3,5 manat, 2-dən 3-ə qədər 5 manat, 3-dən 4-ə qədər 6,5 manat. Hər pillənin sol ucu rəngsiz dairəcik (daxil deyil), sağ ucu rəngli nöqtədir (daxildir).

Qrafikdə dayanacaq haqqının (manat) avtomobilin dayanacaqda qaldığı vaxtdan (saat) asılılığı verilmişdir; rəngli dairəcik nöqtənin qrafikə daxil olduğunu, rəngsiz dairəcik isə daxil olmadığını göstərir. Sürücü avtomobili saat 10:40-da dayanacağa qoyub, 13:05-də götürüb. O, nə qədər ödəməlidir? Cavabı manatla, ədədlə yazın.

Bir variant seç
İzahı göstər

1 · Əsas fikir

Pilləli funksiya

Əsas fikir

Dərslikdən. Təyin oblastının müxtəlif aralıqlarında müxtəlif düsturlarla verilən funksiyalara hissə-hissə verilmiş funksiyalar deyilir.

Qrafikdə rəngli dairəcik nöqtənin qrafikə daxil olduğunu, rəngsiz dairəcik isə daxil olmadığını göstərir.

Pilləli qrafikdə funksiya hər aralıqda sabitdir. Bu qrafikdə pillənin sağ ucu rənglidir: məsələn, düz 2 saat (1; 2] pilləsinə aiddir, 2 saat 1 dəqiqə isə artıq növbəti (2; 3] pilləsinə.

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqDayanacaq haqqı: pilləli qrafik

Qrafikdə dayanacaq haqqının (manat) avtomobilin dayanacaqda qaldığı vaxtdan (saat) asılılığı verilmişdir; rəngli dairəcik nöqtənin qrafikə daxil olduğunu, rəngsiz dairəcik isə daxil olmadığını göstərir. Sürücü avtomobili saat 10:40-da dayanacağa qoyub, 13:05-də götürüb. O, nə qədər ödəməlidir? Cavabı manatla, ədədlə yazın.

  1. Dayanacaqda qalma müddəti: 10:40-dan 12:40-a qədər 2 saat, 12:40-dan 13:05-ə qədər 25 dəqiqə — cəmi 2 saat 25 dəqiqə.
  2. 2 saat 25 dəqiqə 2 saatdan çox, 3 saatdan azdır: t (2; 3] aralığındadır.
  3. Bu aralıqda qrafik 5 manat səviyyəsindədir (sol uc 2 daxil deyil, sağ uc 3 daxildir). Ödəniş: 5 manat.
  4. Cavab: 5 manat

Dayanacaq haqqı: 2 saat 25 dəqiqə

t = 2 saat 25 dəqiqə üçüncü pilləyə düşür: 5 manat.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Qrafikə görə ilk saat 2 manat, hər növbəti başlanmış saat +1,5 manat: 2 + 1,5 + 1,5 = 5 ✓. Müddət: 13:05 − 10:40 = 145 dəqiqə = 2 saat 25 dəqiqə ✓.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

  • 3,5 manatVaxt tam saatlara aşağı yuvarlaqlaşdırılıb (2 saat). 2 saat 25 dəqiqə 2-dən çoxdur: (2; 3] pilləsinə düşür.
  • 6,5 manatSaatın rəqəmləri sayılıb (10, 11, 12, 13 — dörd saat). Dayanacaqda qalma müddəti 13:05 − 10:40 = 2 saat 25 dəqiqədir.
  • 6 manatHər başlanmış saat üçün 2 manat sayılıb: 3 · 2 = 6. Qrafikə görə ilk saat 2 manat, sonrakı hər saat 1,5 manat artırır.
  • 4,5 manatHər saat 1,5 manat sayılıb: 3 · 1,5 = 4,5. İlk saatın haqqı 2 manatdır.

Məna baxımından yaxın məzmun.

  • SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim

    Avtobusun kənddən məsafəsi

    Real həyat situasiyası: hərəkət edən nəqliyyat vasitəsinin bir məntəqədən məsafəsinin zamandan asılılığı mütləq qiymət funksiyası və onun qrafiki ilə verilir. Qrafikin təpəsinin mənasını anlamaq, məsafənin verilmiş həddə bərabər olduğu anları tapmaq, məsafənin həddən az olduğu zaman aralığını qrafikdən müəyyən etmək, müddəti dəqiqəyə çevirmək və cavabı əsaslandırmaq. Doqquzuncu sinif cəbri, qəbul imtahanı tipli situasiya.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Temperatur qrafikinin köçürülməsi

    Real həyat situasiyasında qrafiklərin paralel köçürülməsi: zamana görə dəyişən kəmiyyətin qrafiki gecikmə və sabit artımla dəyişdikdə yeni asılılığı köçürülmüş funksiya kimi yazmaq, verilmiş an üçün ilkin qrafikdə uyğun anı tapmaq və qrafikdən oxunan qiymətə görə nəticəni əsaslandırmaq. Onuncu sinif, qrafiklərin çevrilmələri üzrə situasiya tapşırığı.

  • SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim

    İki qrafikin hüdudladığı dördbucaqlının sahəsi

    İki mütləq qiymət funksiyasının qrafiklərinin hüdudladığı qapalı fiqurun sahəsini tapmaq: hər qrafikin təpə nöqtəsini və şüaların istiqamətini müəyyən etmək, qrafiklərin kəsişmə nöqtələrini hesablamaq, alınan çoxbucaqlının sahəsini sadə fiqurlara bölərək tapmaq və həlli yazılı əsaslandırmaq. Doqquzuncu sinif cəbri və həndəsə, qəbul imtahanı tipli yazılı tapşırıq.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Taksi haqqından məsafəni tapmaq

    Real həyat situasiyası: xətti tarif düsturundan tərs funksiyanı qurmaq, yəni gedişin məsafəsini ödənilən məbləğdən asılı ifadə etmək, onu verilmiş məbləğdə hesablamaq və alınan nəticəni ilkin düstura qoyaraq yoxlamaq; həllin yazılı əsaslandırılması. Qəbul imtahanı tipli situasiya tapşırığı, onuncu sinif tərs funksiya.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Çatdırılma haqqına görə kütlə

    Real həyat situasiyası: çatdırılma tarifini hissə-hissə verilmiş funksiya kimi yazmaq və tərs məsələni həll etmək — ödənişə görə əvvəlcə uyğun hissəni müəyyən etmək, tarifin şərtlərinə görə xətti tənlik qurmaq, cavabı şərtlə yoxlamaq və yazılı əsaslandırmaq. Qəbul imtahanı tipli, məişət məsələsinə əsaslanan situasiya tapşırığı.

  • SualDİM · RiyaziyyatEkspertTək seçim

    İki qrafikə görə hasilin işarəsi

    Qrafiklərə görə iki funksiyanın hasili üçün bərabərsizliyin həlli: şagird çoxhədlinin və düz xəttin qrafiklərindən hər funksiyanın sıfırlarını və işarəsini intervallar üzrə oxuyur, hasilin işarəsini müəyyən edir, verilmiş parçada şərti ödəyən tam ədədləri seçib cəmini hesablayır. Toxunma nöqtəsi ətrafında işarənin davranışı araşdırılır. 11-ci sinif, çoxhədli funksiyanın qrafiki; intervallar üsulunu bilən şagird üçün.

    6.7 Çoxhədli funksiya