Lalənin parkdakı hərəkəti

1 · Əsas fikir

Sağ–sol absisi, yuxarı–aşağı ordinatı dəyişir

Əsas fikir

Düzbucaqlı koordinat sistemində üfüqi ox absis oxu (x oxu), şaquli ox ordinat oxu (y oxu) adlanır; onların kəsişmə nöqtəsi O koordinat başlanğıcıdır. Nöqtənin yeri (x; y) koordinat cütü ilə yazılır: birinci ədəd — absis (O-dan sağa müsbət, sola mənfi), ikinci ədəd — ordinat (yuxarı müsbət, aşağı mənfi).

Sağa getdikdə absis artır, sola getdikdə azalır; yuxarı getdikdə ordinat artır, aşağı getdikdə azalır.

11 − 15 = −4

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

HəllLalənin son nöqtəsi = ?

1. Başlanğıc: parkın girişi O (0; 0).
2. 4 vahid yuxarı: ordinat 0 + 4 = 4. 11 vahid sağa: absis 0 + 11 = 11. Lalə (11; 4) nöqtəsinə çatır — planda burada yelləncək var.
3. 15 vahid sola: ordinat dəyişmir (4), absis azalır: 11 − 15 = −4.
4. Lalənin çatdığı nöqtə (−4; 4) — planda bu, piknik üçün yerdir.
5. Cavab: (−4; 4)

Lalənin yolu: girişdən (0; 0) 4 vahid yuxarı və 11 vahid sağa — (11; 4); sonra 15 vahid sola — (−4; 4)

Mavi xətt — ilk hərəkət (0; 0) → (11; 4); narıncı kəsik xətt — 15 vahid sola, (−4; 4) nöqtəsinə.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayırıq

(−4; 4) nöqtəsindən 15 vahid sağa qayıtsaq: −4 + 15 = 11, yəni (11; 4) ✓. Girişə qayıtmaq üçün isə 4 vahid sağa və 4 vahid aşağı getmək lazımdır ✓.

4 · Diqqət

Tipik səhvlər

Səhv düşüncə

(26; 4)

Sola getmək toplanıb.

Düzgün

(−4; 4)

Sola: absis azalır, 11 − 15 = −4.

Digər cavablar niyə səhvdir

• (4; −4) — Hesablama düzgündür, amma koordinatların yeri dəyişib. Birinci absis yazılır: sola 4 vahid — absis −4, yuxarı 4 vahid — ordinat 4.
• (26; 4) — Sola hərəkət də sağa kimi toplanıb (11 + 15). Sola getdikdə absis azalır: 11 − 15 = −4.
• (11; 4) — Yalnız birinci hərəkət nəzərə alınıb: (11; 4) — yelləncəyin yeri. Sonra Lalə 15 vahid sola getdi.
• (4; 4) — 15 − 11 = 4 hesablanıb, amma işarə unudulub: Lalə ordinat oxunu keçib sola, mənfi tərəfə çıxır — absis −4.