Tənasüb · Əsas xassə ilə yoxlama

1 · Əsas fikir

Tənasübün əsas xassəsi

Qayda

Tənasübün kənar hədlərinin hasili orta hədlərinin hasilinə bərabərdir. Tərsi də doğrudur: sıfırdan fərqli ədədlər üçün a · d = b · c olarsa, a : b = c : d tənasübdür.

a : b = c : d ⇔ a · d = b · c

2 · Həll

Addım-addım həll

TapşırıqƏsas xassə ilə yoxlama

Bərabərliklərdən hansı doğru tənasübdür?

1. Hər bərabərlikdə kənar hədləri (birinci və sonuncu) və orta hədləri (ikinci və üçüncü) ayırırıq.
2. 2,5 : 4 = 10 : 16 üçün: kənar hədlərin hasili 2,5 · 16 = 40, orta hədlərin hasili 4 · 10 = 40.
3. Hasillər bərabərdir, deməli bu bərabərlik doğru tənasübdür. Digər bərabərliklərdə hasillər fərqlidir (aşağıda).

Cavab: 2,5 : 4 = 10 : 16

2,5 : 4 = 10 : 16: orta hədlərin hasili 40, kənar hədlərin hasili 40

Kənar hədlərin hasili (qırmızı) orta hədlərin hasilinə (mavi) bərabərdir: 40 = 40.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayırıq

Sadələşdirməklə də yoxlayırıq: 2,5 : 4 = 25 : 40 = 5 : 8 (hədləri 10-a vurub ƏBOB = 5-ə bölürük), 10 : 16 = 5 : 8. Nisbətlər bərabərdir.

4 · Diqqət

Digər cavablar niyə səhvdir

Səhv yol

1,2 · 5 = 3 · 2

Əvvəlki hədləri bir-birinə, sonrakı hədləri bir-birinə vurmaq səhvdir.

Düzgün yol

2,5 · 16 = 4 · 10

Kənar hədlər bir-birinə, orta hədlər bir-birinə vurulur.

• 1,2 : 3 = 5 : 2 — burada 1,2 · 5 = 3 · 2 = 6 alınır, amma bunlar kənar və orta hədlərin hasilləri deyil: kənar hədlərin hasili 1,2 · 2 = 2,4, orta hədlərin hasili 3 · 5 = 15.
• 2,5 : 4 = 3,5 : 5 — hədlərə 1 əlavə edilib: 2,5 · 5 = 12,5, 4 · 3,5 = 14 — hasillər bərabər deyil.
• 0,8 : 2 = 4 : 1 — vergül nəzərə alınmayıb (8 : 2 = 4 : 1 olardı): 0,8 · 1 = 0,8, 2 · 4 = 8.
• 3 : 4,5 = 4,5 : 3 — ikinci nisbət birincinin tərsidir: 3 · 3 = 9, 4,5 · 4,5 = 20,25.