Mətn
Xəritə tətbiqi evdən stadiona qədər məsafəni tam dəqiq göstərmir. Məsafənin dəqiq qiyməti a (km) şəkildə ədəd oxunda qeyd olunan aralıqdadır (uclar daxil).
Bu məlumatı a = x ± b şəklində yazın.
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Aralığın ortası və yarı uzunluğu
Əsas fikir
Dəqiq qiymət a, təqribi qiymət x, yol verilən xəta b olarsa, a = x ± b yazılır (səh. 203). Bu o deməkdir ki, dəqiq qiymət x − b ilə x + b arasındadır: x − b ≤ a ≤ x + b.
Tərsinə: aralığın ucları məlumdursa, x = (sol uc + sağ uc) : 2 — ortası, b = (sağ uc − sol uc) : 2 — uzunluğunun yarısıdır.
2 · Addım-addım həll
Həll yolu
TapşırıqƏdəd oxundakı aralığı x ± b ilə yazmaq
Ədəd oxunda: 3,6 ≤ a ≤ 4,2 (km). a = x ± b?
- Şəkildə bölgülər 0,1-dir; zolağın ucları 3,6 və 4,2-dir.
- Ortası: x = (3,6 + 4,2) : 2 = 7,8 : 2 = 3,9.
- Uzunluğu: 4,2 − 3,6 = 0,6; yarısı b = 0,3.
- Yazılış: a = 3,9 ± 0,3 km.
- Cavab: a = 3,9 ± 0,3
Məsafənin aralığı ədəd oxunda
Zolağın ortası x = 3,9; ortadan hər uca 0,3. Bütün uzunluq 0,6 — o, xəta deyil, xətanın iki mislidir.
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayaq
3,9 − 0,3 = 3,6 və 3,9 + 0,3 = 4,2 — şəkildəki uclar alınır.
4 · Diqqət
Niyə digər variantlar səhvdir
- a = 3,9 ± 0,6Xəta kimi aralığın bütün uzunluğu (4,2 − 3,6 = 0,6) götürülüb. Onda aralıq 3,3…4,5 olardı. b uzunluğun yarısıdır: 0,3.
- a = 3,6 ± 0,6x kimi aralığın sol ucu götürülüb. x ortadır: (3,6 + 4,2) : 2 = 3,9; 3,6 ± 0,6 isə 3…4,2 aralığıdır.
- a = 4,2 ± 0,3x kimi sağ uc götürülüb. Onda aralıq 3,9…4,5 olardı. x ortadır: 3,9.
- a = 3,9 ± 0,15Yarı uzunluq bir dəfə də ikiyə bölünüb. Ortadan hər uca məsafə 4,2 − 3,9 = 0,3-dür.
Mənbə: «Riyaziyyat. Dərslik. 7-ci sinif», Bölmə 10, dərs 1 «Xəta məsələləri. Mütləq xəta», səh. 202–205.