Əsas məzmuna keç
STUWIN Kitabxana

Menyu

Görünüş

SualÇətinTək seçim

Kafelin perimetrinin aralığı

7-ci sinif riyaziyyat sualı: təqribi ölçülmüş kəmiyyətlə hesablama. Kvadratın tərəfi müəyyən dəqiqliklə ölçülüb və xəta ilə yazılıb; şagird tərəfin ən kiçik və ən böyük mümkün qiymətini tapır, onlardan perimetrin ən kiçik və ən böyük qiymətini hesablayır və perimetrin yerləşdiyi aralığı qoşa bərabərsizliklə yazır. Təqribi qiymətlərlə hesablama və onluq kəsrlərin vurulması işlədilir.

Provayder
DİM · Riyaziyyat
Bölmə
2.0 7-ci sinif Riyaziyyat
Mövzu
2.50 Xəta məsələləri. Mütləq xəta
Dil
Azərbaycan
Dərc olunub

Kvadrat formalı kafelin tərəfi 0,2 sm dəqiqliklə ölçülüb və 30 sm alınıb, yəni tərəf 30 sm ± 0,2 sm-dir.

Kafelin perimetri P (sm) hansı aralıqdadır?

Bir variant seç
İzahı göstər

1 · Əsas fikir

Əvvəl tərəfin aralığı, sonra perimetr

Əsas fikir

Dəqiq qiymət a, təqribi qiymət x, yol verilən xəta b olarsa, a = x ± b yazılır (səh. 203). Bu o deməkdir ki, dəqiq qiymət x − b ilə x + b arasındadır: x − b ≤ a ≤ x + b.

Təqribi ölçülmüş kəmiyyətlə hesablama aparılanda əvvəlcə onun ən kiçik və ən böyük qiyməti tapılır, sonra nəticə hər iki uc üçün ayrıca hesablanır (dərslik, Ç5 və Ç6, səh. 204: sahə və həcm).

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqKafelin perimetrinin aralığı

Tərəf a = 30 ± 0,2 sm. P = 4a hansı aralıqdadır?

  1. Tərəfin aralığı: 30 − 0,2 = 29,8 və 30 + 0,2 = 30,2, yəni 29,8 ≤ a ≤ 30,2.
  2. Perimetr P = 4a. Ən kiçik perimetr: 4 · 29,8 = 119,2 sm.
  3. Ən böyük perimetr: 4 · 30,2 = 120,8 sm.
  4. Deməli, 119,2 ≤ P ≤ 120,8, yəni P = 120 ± 0,8 sm.
  5. Cavab: 119,2 ≤ P ≤ 120,8

Perimetrin aralığı

Perimetrin mümkün qiymətləri: 119,2-dən 120,8-ə qədər. Ortası 120, hər tərəfə 4 · 0,2 = 0,8.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Ölçülmüş tərəfə görə P ≈ 4 · 30 = 120. Hər tərəf 0,2 sm fərqlənə bildiyi üçün dörd tərəfdə xəta 4 · 0,2 = 0,8 olur: 120 ± 0,8.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

  • 119,8 ≤ P ≤ 120,2Xəta perimetrə bir dəfə əlavə edilib. Amma dörd tərəfin hər biri 0,2 sm qədər fərqlənə bilər: ən kiçik perimetr 4 · 29,8 = 119,2 sm.
  • 119,6 ≤ P ≤ 120,4Xəta 2-yə vurulub, sanki perimetr iki tərəfin cəmidir. Kvadratın perimetri dörd tərəfin cəmidir: 4 · 0,2 = 0,8.
  • 118,4 ≤ P ≤ 121,6Hər tərəf üçün xəta 0,4 götürülüb (aralığın uzunluğu). Tərəf 29,8 ilə 30,2 arasındadır, ona görə P 4 · 29,8 ilə 4 · 30,2 arasındadır.
  • 888,04 ≤ P ≤ 912,04Bu, sahənin aralığıdır: 29,8 · 29,8 və 30,2 · 30,2. Perimetr tərəflərin cəmidir: 4 · 29,8 və 4 · 30,2.

Mənbə: «Riyaziyyat. Dərslik. 7-ci sinif», Bölmə 10, dərs 1 «Xəta məsələləri. Mütləq xəta», səh. 202–205.

Məna baxımından yaxın məzmun.

  • HTML dərsDİM · Riyaziyyat

    Kvadrat tənliklərin vuruqlara ayırma üsulu ilə həlli

    8-ci sinif riyaziyyat oxu dərsi: kvadrat tənlikləri vuruqlara ayırma üsulu ilə həll etmək. Şagird hasilin sıfıra bərabər olması xassəsini, cəbr kartları və sahə modeli ilə kvadrat üçhədlini düzbucaqlı şəklində göstərməyi, çevrilmiş kvadrat tənlikdə hasili sərbəst həddə, cəmi isə x-in əmsalına bərabər olan iki ədədi əmsalların işarələrinə görə axtarmağı, baş əmsal vahiddən fərqli olduqda orta həddi ayırıb qruplaşdırmağı və tam ədədlərlə vuruqlara ayrılmayan halı tanımağı öyrənir. Ortaq vuruq, müxtəsər vurma düsturları, əvəzləmə, kökləri verilmiş tənliyi yazmaq və sahə məsələləri də məşq olunur. Natamam kvadrat tənlikləri bilən şagirdlər üçündür.

    3.10 Kvadrat tənliklərin vuruqlara ayırma üsulu ilə həlli

  • Video dərsDİM · Riyaziyyat4:01

    Vuruqlara ayırma: iki cığır və 90 m² çəmən

    8-ci sinif riyaziyyatı üçün video dərs: kvadrat tənliklərin vuruqlara ayırma üsulu ilə həlli. Hasilin sıfıra bərabər olması xassəsi, cəbr kartları ilə üçhədlinin düzbucaqlıya düzülməsi, hasili sərbəst həddə və cəmi ikinci əmsala bərabər olan iki ədədin sərbəst həddin bölənləri arasında axtarılması və əmsalların işarəsinə görə onların işarəsinin müəyyən edilməsi izah olunur. Birinci əmsal birdən fərqli olanda orta həddi bölüb qruplaşdırma, ortaq vuruq, kvadratlar fərqi və tam kvadrat ilə qısa yollar, sahə məsələsini tənliyə gətirib kökləri məsələnin şərti ilə yoxlamaq göstərilir. Kvadrat tənliyin tərifini və natamam kvadrat tənlikləri bilən şagirdlər üçündür.

    3.10 Kvadrat tənliklərin vuruqlara ayırma üsulu ilə həlli

  • HTML dərsDİM · Riyaziyyat

    Tam kvadrat ayırmaqla kvadrat tənliklərin həlli

    8-ci sinif riyaziyyat oxu dərsi: kvadrat tənliklərin tam kvadrat ayırma üsulu ilə həlli. Şagird sahə modeli ilə x² + bx ikihədlisinin tam kvadrata necə tamamlandığını görür, sərbəst həddi keçirib hər iki tərəfə eyni ədəd əlavə etməyi, tənliyi ikihədlinin kvadratı şəklinə gətirib iki kök tapmağı, birinci əmsal birdən fərqli olduqda əvvəlcə bölməyi, tək əmsallı halda kəsrlərlə işləməyi məşq edir; əl-Xarəzminin həndəsi üsulu, bərabər faizli dəyişmə məsələləri və tipik səhvlər də öyrənilir. Qısa vurma düsturlarını və kvadrat kökü bilən şagirdlər üçündür.

    3.11 Tam kvadrat ayırmaqla kvadrat tənliklərin həlli

  • HTML dərsDİM · Riyaziyyat

    Kvadrat tənliklərin tətbiqi ilə məsələ həlli

    8-ci sinif riyaziyyat oxu dərsi: kvadrat tənliklərin tətbiqi ilə mətnli məsələlərin həlli. Şagird məsələni dərslikdəki dörd mərhələ ilə — məlumatların müəyyən edilməsi, tənliyin qurulması, tənliyin həll edilməsi və həllin araşdırılması — modelləşdirməyi öyrənir: məchulu seçib digər kəmiyyətləri onunla ifadə edir, şərtdən kvadrat tənlik qurur, onu vuruqlara ayırma və ya köklər düsturu ilə həll edir və kökləri vəziyyətin mənası ilə yoxlayır. Uzunluğun və sayın mənfi ola bilməməsi, sayın natural olması, hissənin bütövdən böyük ola bilməməsi kimi şərtlərlə kök seçməyi, bəzən iki kökün də uyğun gəldiyini, «qədər» ilə «dəfə» fərqini və cavabı soruşulan kəmiyyətlə yazmağı məşq edir. Kvadrat tənliyi həll etməyi bacaran şagirdlər üçündür.

    3.16 Kvadrat tənliklərin tətbiqi ilə məsələ həlli

  • HTML dərsDİM · Riyaziyyat

    Hesabi kvadrat kökün xassələri

    8-ci sinif riyaziyyat oxu dərsi: hesabi kvadrat kökün xassələri. Şagird hasilin və kəsrin kvadrat kökünü vuruqların, surət və məxrəcin köklərinə ayırmağı, köklərin hasilini və nisbətini bir kök altında birləşdirməyi sahə modeli ilə öyrənir, xassələrin yalnız mənfi olmayan vuruqlar və müsbət məxrəc üçün doğru olduğunu və şərt pozulanda nəyin səhv getdiyini araşdırır. Kvadratın kökünün mütləq qiymətə bərabər olmasını ədəd oxunda görür, dəyişənin işarə şərtinə görə ifadələri sadələşdirməyi, cüt qüvvətin kökünü tapmağı, kökaltında kvadratlar fərqindən istifadəni və tipik səhvləri tanımağı məşq edir. Hesabi kvadrat kökü və mütləq qiyməti bilən şagirdlər üçündür.

    3.4 Hesabi kvadrat kökün xassələri

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Tələbə uyğun olmayan çörək

    7-ci sinif riyaziyyat sualı: mütləq xəta və yol verilən xəta. Məhsulun üzərində kütlə x ± b şəklində yazılıb; şagird bir neçə ölçülmüş kütlənin hər biri üçün nominal qiymətdən fərqin modulunu tapır və onu yol verilən xəta ilə müqayisə edir və ya dəqiq qiymətin aralığını yazıb ölçmələri onunla tutuşdurur. Keyfiyyətə nəzarət kontekstində onluq kəsrlər, modul və qoşa bərabərsizlik işlədilir.

    2.50 Xəta məsələləri. Mütləq xəta