Mətn (transkript)
Mənfi on bir mənfi ikidən kiçikdir. Amma sıfırdan daha uzaqdır. Bu necə olur? Ədəd oxunu gölün üstündən keçən uzun, düz bir körpü kimi təsəvvür et. Sən sıfırda dayanırsan, hər addım bir vahiddir. Sağa altı addım at: altıdasan. İndi sıfıra qayıt və sola altı addım at: mənfi altıdasan. Ədədlər fərqlidir, amma yol eynidir: altı addım. Bu uzaqlığın riyaziyyatda öz adı var. Ədəd oxunda ədədə uyğun nöqtədən sıfıra qədər məsafəyə ədədin mütləq qiyməti və ya modulu deyilir. Yazanda ədədi iki şaquli xəttin arasına alırıq. Mənfi altının modulu altıdır. Altının modulu da altıdır. Bəs hər dəfə addım saymaq lazımdır? Yox, üç qayda kifayətdir. Müsbət ədədin modulu ədədin özüdür: doqquzun modulu doqquzdur. Mənfi ədədin modulu onun əksidir: mənfi on birin modulu on birdir. Sıfırın modulu isə sıfırdır. Diqqət et: cavabların heç biri mənfi deyil. Səbəbini görmək üçün körpünü sıfırda qatlayaq. Sol yarı sağa çevrilir və hər mənfi ədəd öz əksinin üstünə düşür: mənfi altı altının, mənfi on bir on birin üstünə. Deməli, əks ədədlərin modulları bərabərdir. Heç bir nöqtə sıfırdan sola düşmür, çünki məsafə mənfi ola bilməz. Modul da heç vaxt mənfi olmur. Bəs sualı tərsinə versək? Modulu səkkiz olan ədəd hansıdır? Sıfıra uzunluğu səkkiz vahid olan bir ip bağlayıb fırladaq. İp oxa iki yerdə çatır: səkkizdə və mənfi səkkizdə. Deməli, belə ədəd ikidir və onlar bir-birinin əksidir. Ən çox edilən səhv mənfi cavabı unutmaqdır. İndi ilk sualımıza qayıdaq. Mənfi on bir və mənfi iki. Modulları on bir və ikidir. Modulu böyük olan sıfırdan daha uzaqdır, yəni daha soldadır. Ədəd oxunda solda olan ədəd isə kiçikdir. Deməli, iki mənfi ədəddən modulu böyük olan kiçikdir: mənfi on bir həm uzaqdır, həm də kiçikdir. Yadda saxla: işarə tərəfi göstərir, modul isə sıfıra qədər məsafəni. Mənfi on bir kiçikdir, çünki soldadır. Uzaqdır, çünki modulu on birdir.