Kamalın 120 manatı var idi. O, eyni qiymətə 3 kitab aldı və 36 manatı qaldı. Bir kitabın qiymətini x manatla işarə etsək, hansı tənlik bu məsələyə uyğundur?
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Əvvəlki pul − xərc = qalan pul
Əsas fikir
Mətnli məsələni tənlik qurmaqla həll edirik: naməlum kəmiyyətlərdən birini x ilə işarə edirik, qalan kəmiyyətləri şərtə görə x ilə ifadə edirik, şərtdə bərabər olan iki ifadəni bərabərləşdirib tənlik qururuq.
Tənliyi həll edib tapılan ədəd həmişə sualın cavabı olmur: x ilə hansı kəmiyyəti işarə etdiyimizə baxıb sualın soruşduğu kəmiyyəti tapırıq və cavabı məsələnin şərtində yoxlayırıq.
3 kitab, hər biri x manat → 3 · x manat
2 · Addım-addım həll
Tənlik quraq və həll edək
HəllƏvvəl 120 ₼; 3 kitab, hər biri x ₼; qaldı 36 ₼. Tənlik = ?
- Məsələni anla: Kamalın əvvəl 120 manatı var idi, 3 eyni kitab aldı, 36 manatı qaldı; şərtə uyğun tənlik lazımdır.
- Plan qur: bir kitab x manatdır, onda 3 kitab 3 · x = 3x manatdır.
- Əlaqəni sözlə yaz: əvvəlki pul − xərclənən pul = qalan pul.
- Tənlik qur: 120 − 3x = 36.
- Yoxlamaq üçün həll et: 3x = 120 − 36 = 84; x = 28 manat.
- Cavab: 120 − 3x = 36
Zolaq sxemi: 120 manat üç x və 36 hissəsinə bölünür
120 manat = üç kitabın pulu (3x) + qalan 36 manat.
3 · Yoxla
Cavabı məsələnin şərtində yoxlayırıq
Kitab 28 manatdırsa: 3 · 28 = 84 manat xərclənib, 120 − 84 = 36 manat qalıb ✓. Şərtdəki bütün ədədlər (120, 3, 36) tənlikdə öz yerindədir.
4 · Diqqət
Tipik səhvlər
Səhv düşüncə
120 − 36 = x + 3
3 kitab — 3 · x-dir, x + 3 yox.
Düzgün
120 − 3x = 36
x = 28 ₼.
Digər cavablar niyə səhvdir
- 120 − x = 36 — Yalnız bir kitabın pulu çıxılıb; Kamal 3 kitab alıb, onlara 3x manat verib.
- 120 + 3x = 36 — Xərclənən pul çıxılmaq əvəzinə əlavə edilib; pul alış‑verişdən sonra azalır.
- 3x = 120 + 36 — Qalan 36 manat xərclənən pula əlavə edilib. Xərclənən pul 120 − 36 = 84 manatdır.
- 120 − 36 = x + 3 — «3 kitab» 3 vurma əvəzinə «+ 3» kimi yazılıb; 3 kitabın qiyməti x + 3 deyil, 3 · x‑dir.