Sürücü Bakıdan Qəbələyə 60 km/saat sürətlə 3,5 saata getdi. Geri həmin yolla 70 km/saat sürətlə qayıtdı. Geri yola gedişdəkindən neçə dəqiqə az vaxt sərf etdi?
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Sürət və vaxt
Qayda
Məsafə dəyişmədikdə sürət və bu məsafəni qət etməyə sərf olunan zaman tərs mütənasibdir: onların hasili məsafəyə bərabərdir.
sürət · zaman = məsafə
2 · Həll
Addım-addım həll
TapşırıqSürət və vaxt
60 km/saat sürətlə 3,5 saat, geri 70 km/saat sürətlə. Geri yolda neçə dəqiqə az vaxt sərf olundu?
- Yol eyni olduğu üçün sürət və vaxt tərs mütənasibdir; onların hasili yolun uzunluğudur: 60 · 3,5 = 210 km.
- Geri yolun vaxtı: 210 : 70 = 3 saat.
- Fərq: 3,5 − 3 = 0,5 saat, 0,5 · 60 = 30 dəqiqə.
Cavab: 30 dəqiqə
Addım zənciri: 60 · 3,5 = 210 km; yol eynidir: 210 : 70 = 3 saat; fərq 3,5 − 3 = 0,5 saat; 0,5 · 60 = 30 dəqiqə.
Üç addım: yol → yeni vaxt → fərq, sonra saatı dəqiqəyə çeviririk.
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayırıq
Tənasüblə də: 60 : 70 = t : 3,5, buradan t = 60 · 3,5 : 70 = 3 saat. Hasil eynidir: 60 · 3,5 = 70 · 3 = 210.
4 · Diqqət
Digər cavablar niyə səhvdir
Səhv yol
0,5 saat = 50 dəqiqə
Onluq kəsr saatı dəqiqəyə çevirərkən 60-a vurmaq lazımdır.
Düzgün yol
0,5 · 60 = 30 dəqiqə
Əvvəl yolu, sonra yeni vaxtı, sonra fərqi tapırıq.
- 10 — sürətlərin fərqi (70 − 60 = 10) vaxtın fərqi kimi götürülüb; sürət və vaxt vahidlə yox, dəfə ilə dəyişir.
- 35 — vaxt sürətlə düz mütənasib hesablanıb: 3,5 · 70 : 60 saat = 245 dəqiqə, 245 − 210 = 35. Amma sürət artanda vaxt azalır.
- 50 — 0,5 saat 50 dəqiqə sayılıb; 1 saat 60 dəqiqədir, ona görə 0,5 saat = 30 dəqiqə.
- 180 — bu, geri yolun özünə sərf olunan vaxtdır (3 saat = 180 dəqiqə), fərq yox.