Aşağıdakı hallardan hansında məlumat təcrübə yolu ilə toplanır?
İzahı göstər
Sualın izahı · 7-ci sinif · Məlumatın toplanması
Təcrübə yolu ilə məlumat toplanan halı tanımaq
Beş vəziyyətdən hansında məlumatın təcrübə ilə toplandığını tapmaq lazımdır.
1 · Əsas fikir
Nəyi bilmək lazımdır?
Yadda saxla
Hadisə haqqında məlumat müxtəlif üsullarla toplanır: müşahidə, təcrübə, sorğu.
- Müşahidə — hadisəni dəyişmədən izləyib nəticələri qeyd edirik (həkim temperaturu hər 2 saatdan bir ölçür).
- Təcrübə — şəraiti özümüz qururuq və ya dəyişirik, sonra nəticələri müqayisə edirik (əkinçi buğda toxumlarını müxtəlif sahələrdə əkir).
- Sorğu — insanlara suallar verib cavablarını toplayırıq (anket).
İki yoxlama sualı: 1) Məlumatı insanların cavabı verir? 2) Şəraiti araşdıran özü dəyişir?
2 · Həll
Addım-addım həll
HəllTəcrübə yolu ilə məlumat toplanan halı tanımaq
Hər vəziyyətə iki yoxlama sualını veririk.
- Muzey seçimi və sevimli yazıçı anketi: məlumatı insanların cavabları verir — bunlar sorğudur.
- Avtobusları saymaq və nəbzi ölçmək: ölçür və ya sayırıq, amma heç nəyi dəyişmirik — bunlar müşahidədir.
- Lobya toxumları: şagird şəraiti özü qurur — bir dibçək işıqda, o biri qaranlıqda, qalan hər şey eynidir. Sonra cücərtiləri ölçüb müqayisə edir. Bu, təcrübədir. Lobya toxumlarını işıqda və qaranlıqda yetişdirib müqayisə etmək — təcrübədir.
Məlumat toplamanın üç üsulu
Təcrübədə araşdıran şəraiti özü qurur (işıq və qaranlıq), sonra nəticələri müqayisə edir.
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayaq
Qalan dörd vəziyyətin heç birində araşdıran şəraiti dəyişmir: ikisində insanlardan soruşulur (sorğu), ikisində isə olduğu kimi sayılır və ya ölçülür (müşahidə). Deməli, təcrübə yalnız lobya toxumları ilə olan haldır.
4 · Diqqət
Tez-tez edilən səhvlər
Ölçürsə, təcrübədir
Həkim nəbzi ölçür — bu təcrübə deyil.
Şəraiti dəyişirsə, təcrübədir
Ölçmək həm müşahidədə, həm təcrübədə olur. Fərq şəraitin dəyişdirilməsindədir.
Digər cavablar niyə səhvdir?
- Sinif rəhbəri şagirdlərdən hansı muzeyə getmək istədiklərini soruşur. — İnsanların fikri soruşulur — bu, sorğudur.
- Şagird bir həftə ərzində hər gün … avtobusları sayıb qeyd edir. — Sayılır, amma heç nə dəyişdirilmir — müşahidədir.
- Həkim xəstənin nəbzini hər saat ölçüb dəftərə yazır. — Dərslikdəki temperatur nümunəsi kimi: ölçüb izləyir — müşahidədir.
- Kitabxanaçı … anket paylayır. — Anket sorğunun alətidir — sorğudur.
