Mətn
Qrafikdə bir şəhərin 1990–2020-ci illərdəki əhalisi (min nəfərlə) göstərilib. 2020–2030-cu illərdə əhali 2010–2020-ci illərdəki qədər artarsa, 2030-cu ildə şəhərdə neçə min nəfər yaşayacağını proqnozlaşdırmaq olar?
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Hansı artımı davam etdiririk?
Əsas fikir
Real məlumatda artımlar həmişə eyni olmur. Dərslikdə dünya əhalisi üçün də belədir: hər 10 ildə 0,5; 0,4; 1; 0,9 milyard. Proqnoz üçün adətən ən son dövrün dəyişməsi götürülür, çünki o, indiki vəziyyəti daha yaxşı göstərir. Şərt hansı dövrü götürməyi deyirsə, məhz onun artımını əlavə edirik.
2030 proqnozu = 2020 qiyməti + (2020 − 2010 artımı)
2 · Addım-addım həll
Həll yolu
TapşırıqŞəhər əhalisi: 2030-cu il üçün proqnoz
Şəhər əhalisi (min nəfər): 1990 – 300, 2000 – 340, 2010 – 385, 2020 – 430. 2020–2030-cu illərdə artım 2010–2020-ci illərdəki qədər olarsa, 2030-cu ildə əhali neçə min olar?
- Qrafikdən oxuyuruq: 300, 340, 385, 430.
- On illik artımlar: 340 − 300 = 40; 385 − 340 = 45; 430 − 385 = 45.
- Şərt 2010–2020 artımını götürməyi deyir: 45 min.
- Proqnoz: 430 + 45 = 475 min nəfər.
- Cavab: 475 min nəfər
Şəhər əhalisi 1990–2020 və 2030 üçün proqnoz
On illik artımlar +40, +45, +45; qırıq xətt son artımla 2030-a qədər davam edir.
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayaq
475 − 430 = 45 — bu, 2010–2020 artımına bərabərdir. Bütün dövr üçün də ağlabatandır: artımlar 40–45 arasındadır və proqnoz bu meyli pozmur.
4 · Diqqət
Niyə digər variantlar səhvdir
- 470 min nəfərİlk on illiyin artımı (340 − 300 = 40) götürülüb; şərt isə 2010–2020-ci illərin artımını tələb edir.
- 480 min nəfərArtım 50-yə yuvarlaqlaşdırılıb; qrafikdə dəqiq artım 430 − 385 = 45-dir.
- 520 min nəfərArtım iki dəfə əlavə olunub (430 + 90); 2020-dən 2030-a yalnız bir on illik keçir.
- 430 min nəfərBu, 2020-ci ilin qiymətidir; artım əlavə olunmayıb.