Üçhədliləri toplayın və cəmi standart şəkildə yazın.
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Mötərizələri açırıq, oxşar hədləri islah edirik
Əsas fikir
Dərslikdə (MİSAL 1): «Bu əməli yerinə yetirmək üçün mötərizələr açılır, oxşar toplananlar islah edilir və cəm standart çoxhədli şəklində yazılır.»
Mötərizənin qarşısında «+» işarəsi olduqda mötərizə açılanda daxilindəki hədlərin işarələri dəyişmir.
Oxşar hədlərin islahında (2.19) yalnız əmsallar toplanır, hərfi hissə dəyişmir: «Bir-birinə bərabər və ya bir-birindən yalnız əmsalları ilə fərqlənən birhədlilərə oxşar birhədlilər deyilir.»
2 · Addım-addım həll
Həll yolu
Tapşırıqİki üçhədlinin cəmi
(4m2 − 6m + 3) + (−m2 + 9m − 8) = ?
- Mötərizələri açırıq; qarşısında «+» olduğu üçün işarələr dəyişmir: 4m2 − 6m + 3 − m2 + 9m − 8.
- m2: 4m2 − m2 = (4 − 1)m2 = 3m2.
- m: −6m + 9m = (−6 + 9)m = 3m.
- Ədədlər: 3 − 8 = −5.
- Azalan dərəcə sırası ilə: 3m2 + 3m − 5.
- Cavab: 3m2 + 3m − 5
Oxşar hədlərin qrupları
| Hərfi hissə | Hədlər | Əmsallar | Nəticə |
|---|---|---|---|
| m2 | 4m2; −m2 | 4 − 1 = 3 | 3m2 |
| m | −6m; 9m | −6 + 9 = 3 | 3m |
| ədəd | 3; −8 | 3 − 8 = −5 | −5 |
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayaq
m = 2 olanda: birinci üçhədli 16 − 12 + 3 = 7, ikinci −4 + 18 − 8 = 6, cəm 7 + 6 = 13. Cavab: 12 + 6 − 5 = 13 — bərabərdir.
4 · Diqqət
Niyə digər variantlar səhvdir
- 5m2 + 3m − 5−m2 həddinin işarəsi itib: 4 + 1 = 5. Mötərizə açılanda hədd öz işarəsi ilə qalır: 4m2 − m2 = (4 − 1)m2 = 3m2.
- 3m2 − 15m − 5+9m həddi çıxılıb: −6 − 9 = −15. «+» işarəli mötərizədə +9m elə +9m qalır: −6m + 9m = 3m.
- 3m2 + 3m + 11−8 ədədinin işarəsi itib: 3 + 8 = 11. Düzgün: 3 − 8 = −5.
- 3m4 + 3m2 − 5Oxşar hədləri toplayanda üstlər də toplanıb (m2 və m2 → m4, m və m → m2). İslahda yalnız əmsallar toplanır, hərfi hissə dəyişmir.