Naməlum çoxhədli A

1 · Əsas fikir

Azalan = fərq + çıxılan

Əsas fikir

Ədədlər üçün bildiyimiz qaydalar çoxhədlilərə də keçir: azalanı tapmaq üçün fərqə çıxılanı əlavə edirik; toplananı tapmaq üçün cəmdən məlum toplananı çıxırıq; çıxılanı tapmaq üçün azalandan fərqi çıxırıq.

Toplamanı dərslikdəki kimi aparırıq: «Bu əməli yerinə yetirmək üçün mötərizələr açılır, oxşar toplananlar islah edilir və cəm standart çoxhədli şəklində yazılır.»

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqNaməlum çoxhədli A

A − P = R, P = 3x2 − 5x + 2, R = x2 + 4x − 7; A = ?

1. A − (3x2 − 5x + 2) = x2 + 4x − 7: A azalandır, P = 3x2 − 5x + 2 çıxılandır, R = x2 + 4x − 7 fərqdir.
2. Azalan = fərq + çıxılan: A = R + P = (x2 + 4x − 7) + (3x2 − 5x + 2).
3. Mötərizələrin qarşısında «+» var — işarələr qalır: x2 + 4x − 7 + 3x2 − 5x + 2.
4. İslah: x2: 1 + 3 = 4; x: 4 − 5 = −1; ədədlər: −7 + 2 = −5.
5. Cavab: A = 4x2 − x − 5

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Yerinə qoyaq: (4x2 − x − 5) − (3x2 − 5x + 2) = 4x2 − x − 5 − 3x2 + 5x − 2 = x2 + 4x − 7 — verilən fərq alındı.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

• −2x2 + 9x − 9Azalanı tapmaq əvəzinə fərqdən çıxılan çıxılıb: (x2 + 4x − 7) − (3x2 − 5x + 2). Azalan = fərq + çıxılan.
• 4x2 + 9x − 5x hədlərində işarə səhvi: 4x − 5x = −x olmalıdır, 4x + 5x deyil. Çıxılan toplananda öz işarəsi ilə (−5x) gəlir.
• 4x2 − x − 9Ədədlərdə işarə səhvi: −7 + 2 = −5, −7 − 2 deyil. Çıxılanın sərbəst həddi +2‑dir.
• 2x2 − 9x + 9Çıxılandan fərq çıxılıb: (3x2 − 5x + 2) − (x2 + 4x − 7). Bu, çıxılanın tapılması qaydasıdır, azalanın deyil.