Sadələşdirib qiymətini tapırıq

1 · Əsas fikir

Əvvəl sadələşdiririk, sonra qiymət veririk

Əsas fikir

Dərslikdə: «Çoxhədlini çoxhədliyə vurmaq üçün birinci çoxhədlinin hər bir həddini ikinci çoxhədlinin hər bir həddinə vurub alınan hasilləri cəm şəklində yazmaq lazımdır.»

Qiyməti tapmazdan əvvəl ifadəni sadələşdirmək hesablamanı xeyli asanlaşdırır: hasilləri açırıq, oxşar hədləri islah edirik, sonra dəyişənin qiymətini yerinə qoyuruq.

Qarşısında «−» olan hasili əvvəlcə mötərizədə saxlayırıq, sonra mötərizəni açanda onun bütün hədlərinin işarəsini dəyişirik (2.23).

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqSadələşdirib qiymətini tapırıq

(2a − 1)(a + 3) − 2a(a + 2), a = −0,75

1. (2a − 1)(a + 3) = 2a2 + 6a − a − 3 = 2a2 + 5a − 3.
2. −2a(a + 2) = −2a2 − 4a.
3. İslah: a2: 2 − 2 = 0; a: 5 − 4 = 1 ⇒ ifadə a − 3‑dür.
4. a = −0,75: −0,75 − 3 = −3,75.
5. Cavab: −3,75

Hədlər

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Birbaşa yerinə qoyaq: (2 · (−0,75) − 1)(−0,75 + 3) = (−2,5) · 2,25 = −5,625; 2 · (−0,75) · (−0,75 + 2) = −1,5 · 1,25 = −1,875; −5,625 − (−1,875) = −3,75 — eyni cavab.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

• −9,75(−2a) · 2 = −4a; burada +4a götürülüb və 5a + 4a = 9a alınıb: 9 · (−0,75) − 3 = −9,75.
• 2,25(−1) · 3 = −3; burada +3 götürülüb və ifadə a + 3 sayılıb: −0,75 + 3 = 2,25.
• −7,5İkinci hasil çıxılmayıb, toplanıb: 4a2 + 9a − 3 = 2,25 − 6,75 − 3 = −7,5.
• −5,25(−1) · a = −a; burada +a götürülüb: 6a + a = 7a, sonra 7a − 4a = 3a; 3 · (−0,75) − 3 = −5,25.