Mətn
Dörd 8-ci sinifdə şagirdlərdən məktəb formasının saxlanılması barədə rəy soruşulmuşdur. Hər sinifdəki cavablar faizlə verilmişdir.
| Sinif | Saxlanılsın | Ləğv edilsin |
|---|---|---|
| 8A | 70% | 30% |
| 8B | 45% | 55% |
| 8C | 60% | 40% |
| 8D | 35% | 65% |
Siniflərin rəylərini bir-biri ilə müqayisə etmək üçün bu məlumatı hansı diaqramla təqdim etmək ən əlverişlidir? Seçiminizi əsaslandırın.
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Diaqramı məlumatın növünə görə seçirik
Əsas fikir
Hansı diaqram nə üçündür? Dairəvi diaqram — bir bütövün (100%-in) hissələri; histoqram — ədədi məlumatın intervallar üzrə sayları (tezlikləri); səpələnmə diaqramı — hər obyektin iki kəmiyyəti və onların əlaqəsi; hissələrə bölünmüş barqraf — iki parametrə görə məlumat, xüsusən bir neçə qrupun daxilindəki faizlərin müqayisəsi (dərslik, Nümunə 2).
Hissələrə bölünmüş barqraf. Dərslik: «İki parametrinə görə məlumatı təqdim etmək üçün hissələrə bölünmüş barqrafdan da istifadə edilir.» Faizli barqrafda hər sütun öz qrupunun 100%-idir: rəngli hissələr həmin qrupun daxilindəki payları göstərir (dərslikdə: idmanla məşğul olan 30 şagirdin 90%-i musiqi ilə də məşğul olur — 27 nəfər).
2 · Addım-addım həll
Həll yolu
TapşırıqMəlumat üçün uyğun diaqram
Dörd 8-ci sinifdə şagirdlərdən məktəb formasının saxlanılması barədə rəy soruşulmuşdur. Hər sinifdəki cavablar faizlə verilmişdir.
Sorğunun nəticələri (hər sinif 100%)
| Sinif | Saxlanılsın | Ləğv edilsin |
|---|---|---|
| 8A | 70% | 30% |
| 8B | 45% | 55% |
| 8C | 60% | 40% |
| 8D | 35% | 65% |
Siniflərin rəylərini bir-biri ilə müqayisə etmək üçün bu məlumatı hansı diaqramla təqdim etmək ən əlverişlidir? Seçiminizi əsaslandırın.
- Məlumatın quruluşuna baxaq: iki parametr var — sinif və rəy. Hər sətir öz sinfinin 100%-idir (70% + 30%, 45% + 55%, ...).
- Bir dairəvi diaqram yalnız bir bütövün hissələrini göstərə bilər; burada dörd bütöv var, faizlərin cəmi 400%-dir.
- Səpələnmə diaqramı və histoqram başqa məqsəd üçündür: əlaqə və intervallar üzrə tezlik.
- Hissələrə bölünmüş faizli barqrafda hər sinif bir 100%-lik sütundur, «Saxlanılsın» və «Ləğv edilsin» onun rəngli hissələridir. Sütunlar yan-yana olduğundan siniflər birbaşa müqayisə olunur (dərslik, Nümunə 2).
- Cavab: Hissələrə bölünmüş faizli barqrafla: hər sinif üçün bir 100%-lik sütun
Faizli barqraf
Cədvəl faizli barqrafla: hər sinif bir 100%-lik sütundur, siniflər yan-yana müqayisə olunur.
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayaq
Hər sütunun hissələrinin cəmi 100%-dir: 70 + 30, 45 + 55, 60 + 40, 35 + 65 ✓ — faizli barqraf tam dolur.
4 · Diqqət
Niyə digər variantlar səhvdir
- Bir dairəvi diaqramla: səkkiz faizin hamısı bir dairədəDairəvi diaqram bir bütövün hissələrini göstərir. Burada dörd ayrı bütöv (dörd sinif) var: səkkiz faizin cəmi 400%-dir, bir dairəyə sığmır.
- Bir dairəvi diaqramla: yalnız «Saxlanılsın» faizləri70% + 45% + 60% + 35% = 210% — bunlar bir bütövün hissələri deyil, hər biri başqa sinfin payıdır.
- Səpələnmə diaqramı ilə: hər sinfin iki faizi bir nöqtə kimiSəpələnmə diaqramı iki kəmiyyət arasındakı əlaqəni araşdırır. Burada iki faiz həmişə 100%-ə tamamlanır, yeni əlaqə yoxdur; siniflərin müqayisəsi də görünmür.
- Histoqramla: siniflər intervallar kimi yan-yanaHistoqram ədədi məlumatın intervallar üzrə saylarını (tezliklərini) göstərir. Siniflər interval deyil, ayrı qruplardır, faizlər də say deyil.
