Liftin içindəki lövhədə yazılıb: «Yükün kütləsi 630 kq-dan artıq olmamalıdır». Liftə qoyulan yükün kütləsi m kq-dır. Bu tələbi m dəyişəni ilə bərabərsizlik şəklində yazın.
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Sözdən işarəyə
Əsas fikir
Dərslik: «Bərabərsizlikləri sözlə, riyazi simvollarla, ədəd oxu üzərində təsvirlə ifadə etmək olar». Söz birləşmələrini işarəyə çeviririk:
- «‑dən çox», «‑dən yuxarı» → >;
- «‑dən az», «‑dən kiçik» → <;
- «ən azı», «‑dən az olmayaraq», «kiçik deyil» → ≥;
- «ən çoxu», «‑dən artıq olmamalı», «böyük deyil», «‑ə qədər» → ≤.
> və < — ciddi bərabərsizlik işarələridir: bərabərlik halını daxil etmir. ≥ («böyük və ya bərabər», «kiçik deyil») və ≤ («kiçik və ya bərabər», «böyük deyil») — qeyri-ciddi işarələrdir: tərəflər bərabər olanda da doğrudur. Məsələn, 5 ≥ 5 doğrudur, 5 > 5 isə doğru deyil.
2 · Addım-addım həll
Həll yolu
TapşırıqSözlə verilmiş tələbi bərabərsizliklə yazmaq
Liftin içindəki lövhədə yazılıb: «Yükün kütləsi 630 kq‑dan artıq olmamalıdır». Liftə qoyulan yükün kütləsi m kq‑dır. Bu tələbi m dəyişəni ilə bərabərsizlik şəklində yazın.
- Tələb yükün kütləsini yuxarıdan məhdudlaşdırır: kütlə 630 kq‑dan böyük ola bilməz.
- «Artıq olmamalı» = «böyük deyil». Deməli m ya 630‑dan kiçikdir, ya da 630‑a bərabərdir.
- Sərhəd qiymətini yoxlayırıq: m = 630 olanda yük 630 kq‑dan artıq deyil — tələb ödənir. Ona görə işarə qeyri-ciddidir: ≤.
- Cavab: m ≤ 630
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayaq
m = 500: 500 ≤ 630 ✓ (icazə var); m = 630: 630 ≤ 630 ✓ (icazə var); m = 650: 650 ≤ 630 doğru deyil — yük artıqdır ✓.
4 · Diqqət
Niyə digər variantlar səhvdir
- m < 630Ciddi işarə 630 kq‑ı kənarda saxlayır. Amma kütlə düz 630 kq olanda yük 630‑dan artıq deyil — tələb ödənir, deməli bərabərlik halı daxil olmalıdır.
- m ≥ 630«Artıq» sözü görüb «böyük və ya bərabər» seçilib. «Artıq olmamalıdır» əksinə, böyük olmağı qadağan edir.
- m > 630Bu, qadağan olunan haldır (yük 630 kq‑dan artıqdır) — tələbin özü deyil, onun pozulmasıdır.
- m = 630Tələb yalnız bir kütləyə icazə vermir: 300 kq, 500 kq və s. yüklər də tələbi ödəyir.