Əsas məzmuna keç
STUWIN Kitabxana

Menyu

Görünüş

SualAsanTək seçim

Hansı nöqtə hiperbolanın üzərindədir?

Nöqtənin tərs mütənasiblik funksiyasının qrafikinə — hiperbolaya — aid olub-olmadığını yoxlamaq: nöqtənin absisini düsturda yerinə yazıb funksiyanın qiymətini hesablamaq və onu ordinatla müqayisə etmək, yaxud koordinatların hasilini əmsalla tutuşdurmaq. Mənfi ədədlərlə bölmədə və vurmada işarə qaydasını məşq etdirir; 8-ci sinif şagirdi üçün.

Dil
Azərbaycan
Dərc olunub

Hansı nöqtə aşağıdakı funksiyanın qrafiki üzərində yerləşir?

y=−12xy=-\dfrac{12}{x}
Bir variant seç
İzahı göstər

1 · Əsas fikir

Nöqtə qrafikə nə vaxt aiddir?

Əsas fikir

Dərslik: «Tərs mütənasib asılı dəyişənlərin uyğun qiymətlərinin hasili sabit qalır»: x · y = k. Deməli, qrafikin istənilən nöqtəsinin absisi ilə ordinatının hasili k-ya bərabərdir.

Yoxlamanın iki yolu var: absisi düstura yazıb ordinatla müqayisə etmək və ya koordinatları vurub k ilə müqayisə etmək.

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqHansı nöqtə hiperbolanın üzərindədir?

Hansı nöqtə aşağıdakı funksiyanın qrafiki üzərində yerləşir?

y = −12x bölü

  1. Burada k = −12. Hər variantda koordinatların hasilini hesablayırıq.
  2. (4; −3): 4 · (−3) = −12 = k — nöqtə qrafikin üzərindədir.
  3. Düsturla da: x = 4 olduqda y = −12 : 4 = −3, ordinat düz gəlir.
  4. Qalan dörd nöqtədə hasil 12-dir, −12 deyil (aşağıda).
  5. Cavab: (4; −3)

y = −12/x hiperbolası və üç nöqtə

y = −12/x: (4; −3) budaq üzərindədir; (−3; −4) və (2; 6) qrafikdən kənardadır.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Şəkildə (4; −3) IV rübdəki budağın üstündədir; (−3; −4) və (2; 6) içiboş qırmızı dairələrlə göstərilib — onlar qrafikin olmadığı III və I rüblərdədir.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

  • (−3; −4)−12 : (−3) = 4, −4 yox. Nöqtə III rübdədir, k = −12 < 0 olduqda qrafik III rübdən keçmir.
  • (−6; −2)−12 : (−6) = 2, −2 yox. Koordinatların hasili (−6) · (−2) = 12, −12 deyil.
  • (2; 6)−12 : 2 = −6. Ordinatın işarəsi səhvdir: I rübdə bu qrafikin nöqtəsi yoxdur.
  • (−24; −0,5)−12 : (−24) = 0,5, −0,5 yox. İki mənfi ədədin hasili (−24) · (−0,5) = 12 müsbətdir.

Məna baxımından yaxın məzmun.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Qrafikə görə funksiyanın qiyməti

    Tərs mütənasiblik funksiyasının verilmiş qrafikini oxumaq: qrafikdə qeyd olunmuş nöqtənin koordinatlarını müəyyən etmək, onlardan əmsalı tapmaq və funksiyanın başqa arqumentdəki qiymətini hesablamaq. Hiperbolanın budağında arqument artdıqca funksiyanın qiymətinin necə dəyişdiyini də araşdırır; koordinat müstəvisində nöqtənin koordinatlarını oxumağı bilən 8-ci sinif şagirdi üçün.

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Hiperbolanın budaqları hansı rüblərdədir?

    Tərs mütənasiblik funksiyasının qrafikinin — hiperbolanın — budaqlarının koordinat rüblərində yerləşməsini müəyyən etmək: qrafikin keçdiyi nöqtəyə görə əmsalı tapmaq, onun işarəsini təhlil etmək və arqumentlə funksiyanın qiymətinin eyni və ya əks işarəli olmasından nəticə çıxarmaq. Hiperbolanın koordinat başlanğıcına nəzərən simmetriyasından da istifadə olunur; 8-ci sinif şagirdi üçün.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Nöqtənin y = x² − 3x funksiyasının qrafikinə aid olduğunu yoxlamaq

    Nöqtənin düsturla verilmiş funksiyanın qrafikinə aid olub-olmadığının yoxlanması: absisi düsturda yerinə yazıb funksiyanın qiymətini nöqtənin ordinatı ilə müqayisə etmək. Tapşırıq koordinatların yerini dəyişməmək, düsturun bütün hədlərini nəzərə almaq və mənfi arqumentlə hesablamada işarə səhvlərindən qaçmağı öyrədir; koordinat müstəvisini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.

    2.36 Funksiyanın verilməsi

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Qrafikə görə hiperbolanın düsturu

    Qrafikə görə köçürülmüş hiperbolanın düsturunun seçilməsi: şagird şəkildəki asimptotlardan köçürmə parametrlərini, qrafikin keçdiyi nöqtədən isə əmsalı tapır və variantları qrafiklə tutuşdurur. Əmsalın işarəsinin budaqların yerləşməsinə təsiri də müzakirə olunur. 11-ci sinif, rasional funksiya, hiperbola; qrafikdən koordinat oxumağı bilən şagird üçün.

    6.8 Rasional funksiya

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Nöqtənin y = −2x + 5 qrafikinə aid olması

    Nöqtənin xətti funksiyanın qrafikinə aid olmasının yoxlanması: nöqtənin absisini y = kx + b düsturunda yerinə yazıb alınan qiyməti ordinatla müqayisə etmək. Tapşırıq mənfi bucaq əmsalı ilə hesablamada işarəni saxlamağı, koordinatların sırasını (əvvəl absis, sonra ordinat) qarışdırmamağı öyrədir; koordinat müstəvisini və xətti funksiyanın tərifini bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.

    2.37 Xətti funksiya

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Nöqtə y = √x qrafikinə aiddirmi?

    Nöqtənin y = √x funksiyasının qrafikinə aid olub-olmadığını müəyyən etmək: nöqtənin koordinatlarını funksiyanın düsturu və hesabi kvadrat kökün tərifi ilə yoxlamaq, absisin kökünü tapıb nöqtənin ordinatı ilə müqayisə etmək. Tam ədədlər və onluq kəsrlərlə hesabi kvadrat kökün tərifini tətbiq etmə bacarığını inkişaf etdirir; hesabi kvadrat kökü və koordinat müstəvisini bilən 8-ci sinif şagirdi üçün.

    3.3 y=x² və y=√x funksiyaları