Əsas məzmuna keç
STUWIN Kitabxana

Menyu

Görünüş

SualOrtaTək seçim

Naməlum vuruq M

Naməlum vuruğun tapılması: hasil və bir vuruq rasional ifadə kimi verildikdə digər vuruğu hasili məlum vuruğa bölməklə tapmaq, bölməni bölənin tərsinə vurma ilə əvəz etmək, çoxhədliləri vuruqlarına ayırıb ortaq vuruqları ixtisar etmək. Hasil, vuruq və bölmə arasındakı əlaqənin cəbri kəsrlərə tətbiqi; 8-ci sinif, orta səviyyə.

Provayder
DİM · Riyaziyyat
Bölmə
3.0 8-ci sinif Riyaziyyat
Dil
Azərbaycan
Dərc olunub

Bərabərlik doğrudursa, M ifadəsini tapın. Cavabı kəsr şəklində yazın.

x2−25x+2⋅M=x−5x2+2x\frac{x^2-25}{x+2}\cdot M=\frac{x-5}{x^2+2x}
Bir variant seç
İzahı göstər

1 · Əsas fikir

Naməlum vuruğun tapılması

Qayda

Naməlum vuruğu tapmaq üçün hasili məlum vuruğa bölürük: P · M = Q olarsa, M = Q : P. Bölmə qaydası: «Kəsri kəsrə bölmək üçün bölünəni bölənin tərsi olan kəsrə vurmaq lazımdır»: (⁠AB / ⁠) : (⁠CD / ⁠) = A·DB·C / .

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqNaməlum vuruq M

Bərabərlik doğrudursa, M ifadəsini tapın. Cavabı kəsr şəklində yazın.

x2 − 25x + 2 / · M = x − 5x2 + 2x /

  1. M = x − 5x2 + 2x / : x2 − 25x + 2 / = x − 5x2 + 2x / · x + 2x2 − 25 / .
  2. Vuruqlara ayırırıq: x2 + 2x = x(x + 2), x2 − 25 = (x − 5)(x + 5).
  3. x − 5x(x + 2) / · x + 2(x − 5)(x + 5) / ; x − 5 və x + 2 ixtisar olunur: M = 1x(x + 5) / = 1x2 + 5x / .
  4. Cavab: 1/(x² + 5x)

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

x = 1 olduqda verilən ifadənin qiyməti 1/6, tapdığımız 1x2 + 5x / ifadəsinin qiyməti də 1/6 ✓.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

  • x2 + 5xBölmənin nəticəsi tərsinə yazılıb: M = hasil : məlum vuruq. Yoxlama: x = 1 olduqda verilən ifadə 1/6, bu variant isə 6.
  • 1x2 − 5x / x² − 25 = (x − 5)(x + 5); ixtisar olunan x − 5-dir, məxrəcdə x + 5 qalır. Yoxlama: x = 1 olduqda verilən ifadə 1/6, bu variant isə −⁠0,25.
  • (x − 5)2x(x + 2)2 / Bölmək əvəzinə vurulub: M-i tapmaq üçün hasil məlum vuruğa bölünür. Yoxlama: x = 1 olduqda verilən ifadə 1/6, bu variant isə 16/9.
  • 1x + 5 / x² + 2x = x(x + 2); x vuruğu itib, məxrəcdə x(x + 5) olmalıdır. Yoxlama: x = 2 olduqda verilən ifadə 1/14, bu variant isə 1/7.

Məna baxımından yaxın məzmun.

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Kvadratlar fərqi və ixtisar

    Rasional cəbri kəsrlərin ixtisarı çoxhədliləri vuruqlarına ayırmaqla: ortaq vuruğu mötərizə xaricinə çıxarmaq və müxtəsər vurma düsturlarından istifadə etmək, surət və məxrəcin ortaq vuruğunu tapıb hər ikisini ona bölmək, dəyişənin mümkün qiymətlərini nəzərə almaq. Dərsliyin ixtisar qaydasını məşq etdirir; 8-ci sinif şagirdi üçün əsas səviyyə.

    3.26 Rasional ifadələrin sadələşdirilməsi

  • SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim

    Bölmə və vurma ardıcıllığı

    Rasional ifadələr üzərində ardıcıl bölmə və vurma: vurma və bölmənin soldan sağa ardıcıllığı, hər bölmənin bölənin tərsinə vurma ilə əvəz olunması, çoxhədlilərin qısa vurma düsturları və digər öyrənilmiş üsullarla vuruqlarına ayrılması, ortaq vuruqların ixtisarı və həllin ətraflı yazılması. 8-ci sinif, çətin, çoxaddımlı tapşırıq.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Hasilin və qismətin işarəsi

    Rasional ədədlərin hasilinin və qismətinin işarəsi: eyni işarəli iki ədədin hasili müsbət, müxtəlif işarəlilərinki mənfidir; bir neçə vuruqda işarəni mənfi vuruqların sayı (cüt və ya tək) müəyyən edir, vuruqlardan biri sıfırdırsa hasil sıfırdır. Bölmə bölənin tərsinə vurma kimi eyni qaydaya tabedir. 7-ci sinif, rasional ədədlər üzərində əməllər; orta səviyyə.

    2.12 Rasional ədədlər üzərində əməllər və xassələri

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Vuruqlara ayırmaqla hasil

    Rasional ifadələrin vurulması: hasildəki surət və məxrəcləri vuruqlara ayırmanın öyrənilmiş üsulları ilə ayırmaq, ortaq vuruqları ixtisar etmək və hasili sadə kəsr şəklində yazmaq, dəyişənin mümkün qiymətlərini nəzərə almaq. Vurma qaydası ilə ixtisarın birlikdə tətbiqi; buraxılış imtahanına hazırlaşan 8-ci sinif şagirdi üçün orta səviyyəli tapşırıq.

  • SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim

    Paylama qanunu: ortaq vuruğu mötərizə xaricinə çıxarmaq

    Paylama qanununun rasional ədədlərə tətbiqi: ədədi cəmə və fərqə vurmaq, həmçinin qanunu tərsinə oxuyub ortaq vuruğu mötərizə xaricinə çıxarmaq. Mənfi işarəni vuruğa keçirib ortaq vuruğu görmək, eyni məxrəcli qarışıq ədədləri toplamaq və mənfi vuruğu mötərizəyə paylayarkən işarələri qorumaq işlənir. 7-ci sinif, rasional ədədlər üzərində əməllər və xassələri; çətin səviyyə.

    2.12 Rasional ədədlər üzərində əməllər və xassələri

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Məxrəcləri vuruqlara ayırmaqla ortaq məxrəc

    Rasional ifadələrin çıxılmasında ən sadə ortaq məxrəcin tapılması: məxrəcləri vuruqlara ayırmaq, əlavə vuruqları müəyyən etmək, surətdə mötərizələri açıb oxşar hədləri islah etmək, alınan kəsri sadələşdirmək və dəyişənin mümkün qiymətlərini göstərmək; həllin addımlarını yazılı əsaslandırmaq. 8-ci sinif üçün orta səviyyə. İlkin bilik: adi kəsrlərlə əməllər, çoxhədlilərlə əməllər və vuruqlara ayırma üsulları.