Əsas məzmuna keç
STUWIN Kitabxana

Menyu

Görünüş

SualAsanTək seçim

Kvadratlar fərqi və ixtisar

Rasional cəbri kəsrlərin ixtisarı çoxhədliləri vuruqlarına ayırmaqla: ortaq vuruğu mötərizə xaricinə çıxarmaq və müxtəsər vurma düsturlarından istifadə etmək, surət və məxrəcin ortaq vuruğunu tapıb hər ikisini ona bölmək, dəyişənin mümkün qiymətlərini nəzərə almaq. Dərsliyin ixtisar qaydasını məşq etdirir; 8-ci sinif şagirdi üçün əsas səviyyə.

Dil
Azərbaycan
Dərc olunub

Kəsri ixtisar edin.

4x2−256x−15\frac{4x^2-25}{6x-15}
Bir variant seç
İzahı göstər

1 · Əsas fikir

Əvvəl vuruqlara ayır, sonra ixtisar et

Əsas fikir

Dərslik: «Kəsri ixtisar etmək üçün: 1. Kəsrin surət və məxrəci (mümkündürsə) vuruqlarına ayrılır; 2. Ortaq vuruq müəyyən edilir; 3. Surət və məxrəc ortaq vuruğa bölünür.»

Kvadratlar fərqi: a2 − b2 = (a − b)(a + b). Dərslik nümunəsi: x2 − 36x2 + 6x /  = (x − 6)(x + 6)x(x + 6) /  = x − 6x / .

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqKvadratlar fərqi və ixtisar

Kəsri ixtisar edin.

4x2 − 256x − 15 /

  1. Surət: 4x2 − 25 = (2x)2 − 52 = (2x − 5)(2x + 5).
  2. Məxrəc: 6x − 15 = 3(2x − 5).
  3. Ortaq vuruq 2x − 5-dir (x ≠ 2,5): (2x − 5)(2x + 5)3(2x − 5) /  = 2x + 53 / .
  4. Cavab: (2x + 5)/3, x ≠ 2,5

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

x = 0: 0 − 250 − 15 /  = 53 / və 0 + 53 /  = 53 / ✓.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

  • 2x − 53 / İxtisar olunan vuruq 2x − 5-dir, surətdə 2x + 5 qalır. x = 0 olduqda kəsr −⁠25−⁠15 /  = 53 / , bu ifadə isə −⁠53 / .
  • 2x + 56 / Məxrəcdən 3 çıxarılmalıdır: 6x − 15 = 3(2x − 5); 6 ortaq vuruq deyil (15 6-ya bölünmür). x = 0 olduqda 56 /  ≠ 53 / .
  • −⁠2x + 53 / Burada işarə dəyişib, amma 2x − 5 hər iki tərəfdə eyni işarə ilə durur: (2x − 5)(2x + 5)3(2x − 5) / . x = 0 olduqda bu ifadə −⁠53 / -dür.
  • 2x + 5Məxrəcdəki 3 vuruğu itib: 6x − 15 = 3(2x − 5). x = 0 olduqda 5 ≠ 53 / .

Məna baxımından yaxın məzmun.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Əks ikihədlilər və işarə

    Rasional cəbri kəsrlərin ixtisarı və kəsrin işarə xassəsi: surət və məxrəci vuruqlarına ayırmaq, ortaq vuruğu müəyyən etmək, ixtisar zamanı surətin, məxrəcin və kəsrin qarşısındakı işarələri düzgün yazmaq, dəyişənin mümkün qiymətlərini qeyd etmək. Dərslikdəki işarə qeydinə əsaslanır; 8-ci sinif şagirdi üçün orta səviyyə.

    3.26 Rasional ifadələrin sadələşdirilməsi

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Ortaq vuruğa ixtisar

    Rasional cəbri kəsrlərin ixtisarı: kəsrin əsas xassəsinə əsaslanaraq surət və məxrəci vuruqlarına ayırmaq, ortaq vuruğu müəyyən etmək və hər ikisini ona bölmək, dəyişənin mümkün qiymətlərini qeyd etmək. Dərsliyin üç addımlı ixtisar qaydasını sadə cəbri kəsrlərdə tətbiq etməyi məşq etdirir; 8-ci sinif şagirdi üçün əsas səviyyə.

    3.26 Rasional ifadələrin sadələşdirilməsi

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Tam kvadrat və kvadratlar fərqi

    Rasional cəbri kəsrlərin ixtisarı: surət və məxrəci müxtəsər vurma düsturları və digər üsullarla vuruqlarına ayırmaq, ortaq vuruğu müəyyən edib surət və məxrəci ona bölmək, alınan kəsri dəyişənin bir qiymətində yoxlamaq və mümkün qiymətləri qeyd etmək. 8-ci sinif şagirdi üçün orta səviyyə.

    3.26 Rasional ifadələrin sadələşdirilməsi

  • SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim

    Qruplaşdırma ilə ixtisar

    İki dəyişənli rasional kəsrin ixtisarı: çoxhədliləri hədləri qruplaşdırmaqla və digər üsullarla vuruqlarına ayırmaq, surət və məxrəcin ortaq ikihədli vuruğunu tapıb ona bölmək və dəyişənlərin mümkün qiymətlərini nəzərə almaq. Qruplaşdırma üsulunu kəsrlərin ixtisarında tətbiq etməyi məşq etdirir; 8-ci sinif şagirdi üçün yüksək səviyyə.

    3.26 Rasional ifadələrin sadələşdirilməsi

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Vuruqlara ayırmaqla hasil

    Rasional ifadələrin vurulması: hasildəki surət və məxrəcləri vuruqlara ayırmanın öyrənilmiş üsulları ilə ayırmaq, ortaq vuruqları ixtisar etmək və hasili sadə kəsr şəklində yazmaq, dəyişənin mümkün qiymətlərini nəzərə almaq. Vurma qaydası ilə ixtisarın birlikdə tətbiqi; buraxılış imtahanına hazırlaşan 8-ci sinif şagirdi üçün orta səviyyəli tapşırıq.

  • SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim

    İki dəyişənli ifadədə ardıcıl əməllər

    İki dəyişənli rasional ifadələr üzərində ardıcıl əməllər: əməllərin ardıcıllığını müəyyən etmək, kəsrləri ortaq məxrəcə gətirib çıxmaq, bölməni vurma ilə əvəz etmək, müxtəsər vurma düsturları ilə vuruqlara ayırıb ixtisar etmək. Qəbul imtahanı səviyyəsində çoxaddımlı 8-ci sinif cəbri tapşırığı.