Əsas məzmuna keç
STUWIN Kitabxana

Menyu

Görünüş

SualAsanTək seçim

Rasional ifadədə əməllərin ardıcıllığı

Rasional ifadələr üzərində əməllər: bir neçə əməldən ibarət cəbri ifadədə əməllərin ardıcıllığına riayət etmək, rasional kəsrləri vurmaq və çıxmaq, çoxhədliləri vuruqlara ayırıb ixtisar etmək və nəticəni sadə kəsr şəklində yazmaq. 8-ci sinif cəbri üzrə əsas səviyyəli məşq.

Provayder
DİM · Riyaziyyat
Bölmə
3.0 8-ci sinif Riyaziyyat
Dil
Azərbaycan
Dərc olunub

Əməlləri yerinə yetirin və nəticəni kəsr şəklində yazın.

1−6x+3⋅x2−93x1-\frac{6}{x+3}\cdot\frac{x^2-9}{3x}
Bir variant seç
İzahı göstər

1 · Əsas fikir

Qayda

Əsas fikir

Ədədlərdə olduğu kimi, rasional ifadələrdə də əvvəlcə mötərizədəki əməllər, sonra vurma və bölmə, ən sonda toplama və çıxma yerinə yetirilir. Dərslikdəki Nümunə 1-də də əvvəl vurma, sonra çıxma aparılır.

2 · Addım-addım həll

Həll

TapşırıqRasional ifadədə əməllərin ardıcıllığı

Əməlləri yerinə yetirin və nəticəni kəsr şəklində yazın.

1 − 6x+3 / · x2−93x /

  1. Dəyişənin mümkün qiymətləri: məxrəclər sıfır olmamalıdır, yəni x ≠ 0 və x ≠ −3.
  2. Əvvəl vurmanı yerinə yetiririk; x2 − 9 = (x − 3)(x + 3):6x+3 / · (x−3)(x+3)3x / = 6(x−3)3x / = 2(x−3)x /
  3. Sonra 1-i məxrəci x olan kəsr kimi yazıb çıxırıq:1 − 2(x−3)x / = x − 2(x−3)x / = x − 2x + 6x / = 6 − xx /

Cavab: 6−xx / , burada x ≠ 0, x ≠ −3.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

x = 1 olduqda ilkin ifadə: 1 − 64 / · −83 / = 1 + 4 = 5; cavab: 6−11 / = 5 ✓.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

  • (x−3)23x / Əvvəl çıxma aparılıb: 1 − 6x+3 / = x−3x+3 / , sonra vurulub. Bu, əməllərin ardıcıllığını pozur. x = 1 olduqda 43 / alınır, 5 yox.
  • −x − 6x / Mötərizə açılarkən işarə səhvi: −2(x − 3) = −2x + 6, −2x − 6 yox. x = 1 olduqda −7 alınır.
  • 6 − 2xx / Yalnız hasilin əksi yazılıb, azalan 1 itib. x = 1 olduqda 4 alınır.
  • x − 6x / Azalan ilə çıxılanın yeri dəyişib: hasildən 1 çıxılıb. Nəticə düzgün cavabın əksidir; x = 1 olduqda −5 alınır.

Mənbə: «Riyaziyyat. Dərslik. 8-ci sinif», «Rasional ifadələr üzərində əməllər» (səh. 109–110) və DİM test toplularının nümunələri əsasında tərtib edilmiş orijinal tapşırıq.

Məna baxımından yaxın məzmun.

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Birhədli kəsrlərin bölünməsi

    Rasional ifadələrin bölünməsi: kəsri kəsrə bölmək üçün bölünəni bölənin tərsi olan kəsrə vurmaq, surət və məxrəcləri vurub əmsalları və dəyişənlərin qüvvətlərini ixtisar etmək, nəticəni ixtisar olunmayan kəsr kimi yazmaq. Adi kəsrlərin bölmə qaydasının cəbri kəsrlərə tətbiqi; 8-ci sinif, asan səviyyə.

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Birhədli kəsrlərin hasili

    Rasional ifadələrin vurulması: cəbri kəsrlərin hasilini tapmaq üçün surətləri surətlərə, məxrəcləri məxrəclərə vurmaq, əmsalları və dəyişənlərin qüvvətlərini ixtisar etmək və nəticəni ixtisar olunmayan kəsr şəklində yazmaq. Adi kəsrlərin vurma qaydasının cəbri kəsrlərə köçürülməsi və dəyişənlərin mümkün qiymətləri; 8-ci sinif şagirdi üçün asan səviyyəli məşq.

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Çoxhədli olmayan rasional ifadə

    Rasional ifadələr: çoxhədli və rasional cəbri kəsr anlayışlarını fərqləndirmək. Rasional ifadənin tərifini, çoxhədlinin də rasional ifadə olmasını və dəyişənlərin mümkün qiymətləri anlayışını tətbiq edərək verilmiş ifadələri növünə görə təsnif etmək, kəsr xəttinin və məxrəcin rolunu araşdırmaq. Çoxhədliləri bilən 8-ci sinif şagirdi üçün anlayış tapşırığı.

    3.25 Rasional ifadələr

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Bölmə olan ifadənin mənasız olduğu qiymətlər

    Rasional ifadənin dəyişənin hansı qiymətlərində mənası olmadığını müəyyənləşdirmək: ifadədəki hər bir əməlin yerinə yetirilmə şərtlərini nəzərə almaq, dəyişənin mümkün qiymətlərini tapmaq və cavabı yazılı əsaslandırmaq. 8-ci sinif cəbri, orta səviyyə.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    İfadənin dəyişəndən asılı olmadığını isbat etmək

    Rasional ifadənin qiymətinin dəyişəndən asılı olmadığını isbat etmək: mötərizədəki kəsrləri ortaq məxrəcə gətirmək, çoxhədliləri vuruqlara ayırmaq, vurub ixtisar etmək və dəyişənin mümkün qiymətlərini göstərmək; yazılı əsaslandırma tələb edən 8-ci sinif cəbri tapşırığı, orta səviyyə.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Rasional və irrasional ədədlərlə əməllər

    Rasional və irrasional ədədlər üzərində əməllərin nəticəsini müəyyən etmək: rasional ədədlə irrasional ədədin cəmi, fərqi, hasili və nisbəti haqqında mühakimə, əks fərziyyə ilə əsaslandırma və verilmiş hər ifadənin rasional olub-olmadığını ayrıca əsaslandırmaq. Həqiqi ədədlər üzərində əməlləri öyrənən 8-ci sinif şagirdi üçün.

    3.2 Həqiqi ədədlər