Mətn (transkript)
Robot-tozsoran stansiyadan çıxdı, düz altı addım getdi və harasa ilişdi. Onu harada axtaraq? Otağın döşəməsinə yuxarıdan bax. Kafellərin xətləri tor yaradır, hər kafel bir vahiddir. Ortadakı iki xətti koordinat oxları seçək: üfüqi absis oxu və şaquli ordinat oxu. Robot yalnız bu xətlər boyunca gedir: ya sağa-sola, ya da yuxarı-aşağı. Stansiyanın absisi bir, ordinatı mənfi altıdır. Robotun son mesajı belədir: "Altı addım getdim, ordinatım dəyişmədi." Bu nə deməkdir? Əvvəlcə robotun səhərki yoluna baxaq. O, A nöqtəsindən B nöqtəsinə getdi. A-nın absisi bir, B-ninki altıdır, ordinatları isə eynidir: beş. Ordinatları eyni olan nöqtələr absis oxuna paralel, üfüqi düz xətt üzərindədir. Bu xətt boyunca yalnız absis dəyişir. Ona görə addımları saymırıq: altıdan biri çıxırıq, beş. Bəs yol ordinat oxunun o biri tərəfindən başlasa? İkinci yol C nöqtəsindən başlayır: absisi mənfi dörd, ordinatı yenə beş. Altıdan dördü çıxsaq, iki alınır. Amma bu səhvdir: mənfi işarəsi itdi. Altıdan mənfi dördü çıxırıq: altı üstə gəl dörd, on. Bax: ordinat oxuna qədər dörd addım, oxdan sonra altı addım. Nöqtələr oxun iki tərəfindədirsə, bu hissələr toplanır. Bəs çıxmanın sırasını dəyişsək? Mənfi dörddən altını çıxsaq, mənfi on alınır. Amma məsafə mənfi olmur. Ona görə fərqin modulunu götürürük: mənfi onun modulu ondur. Qayda belədir: üfüqi düz xətt üzərindəki iki nöqtə arasındakı məsafə onların absisləri fərqinin moduluna bərabərdir. Bəs robot yuxarı-aşağı getsə? Üçüncü yol B-dən aşağı, D nöqtəsinə gedir: absis yenə altı, ordinat isə mənfi dörd. Absisləri eyni olan nöqtələr ordinat oxuna paralel, şaquli düz xətt üzərindədir. İndi ordinat dəyişir: beşdən mənfi dördü çıxırıq, beş üstə gəl dörd, doqquz. Qısası: eyni koordinat xətti göstərir, fərqli koordinat isə məsafəni verir. Bəs bütöv bir fiqur olsa? Otağın ortasında düzbucaqlı xalça var, tərəfləri oxlara paraleldir. Sol kənarının absisi mənfi üç, sağ kənarınınkı dörddür. Uzunluğu: dörddən mənfi üçü çıxırıq, yeddi. Yuxarı kənarın ordinatı iki, aşağı kənarınınkı mənfi ikidir. Eni: ikidən mənfi ikini çıxırıq, dörd. Robot xalçanın kənarı ilə bir dövrə vurur: yeddi, dörd, yeddi, dörd, cəmi iyirmi iki addım. Bu, perimetrdir. Xalça isə yeddi vur dörd, iyirmi səkkiz kafeli örtür. Bu da sahədir: iyirmi səkkiz kvadrat vahid. İndi robotu tapmağa hazırıq. Stansiyanın absisi bir, ordinatı mənfi altıdır. Ordinat dəyişməyibsə, robot bu üfüqi xətt üzərindədir və yalnız absisi dəyişib. Sağa altı addım getsə, absisi bir üstə gəl altı, yeddi olar. Sola getsə, bir çıx altı, mənfi beş olar. Bir yol, iki mümkün yer! Sağdakı nöqtə açıq döşəmədədir: robot orada olsaydı, görünərdi. Soldakı nöqtə isə üçüncü rübdədir, düz divanın altında. Robot oradadır! Yadda saxla: eyni koordinat xətti göstərir, fərqli koordinatların fərqinin modulu isə məsafəni verir. Məsafə məlum olanda iki yer ola bilər: sağda və solda, ya da yuxarıda və aşağıda. Altı addım iki ünvan verir, harada axtarmağı isə şərt deyir.