5 · (x − 1) + 3 = 3 · (2 − x) tənliyini həll edin. Tənliyin kökü hansıdır?
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Dörd addımlı alqoritm
Əsas fikir
Hər iki tərəfində bir neçə toplananı olan tənliyi belə həll edirik:
- Mötərizələri açıb hər tərəfi sadələşdiririk.
- Məchullu toplananları sol, ədədləri sağ tərəfə keçiririk — keçən toplananın işarəsi dəyişir.
- Hər tərəfi sadələşdiririk və hər iki tərəfi x-in əmsalına bölürük.
- Kökü tənlikdə yerinə yazıb yoxlayırıq.
5x − 2 = 6 − 3x ⇔ 5x + 3x = 6 + 2
2 · Addım-addım həll
Həll yolu
Həll5 · (x − 1) + 3 = 3 · (2 − x)
- 5 · (x − 1) + 3 = 3 · (2 − x)Hər iki tərəfdə mötərizələri açırıq: 5 · (x − 1) = 5x − 5, 3 · (2 − x) = 6 − 3x.
- 5x − 5 + 3 = 6 − 3xSol tərəfi sadələşdiririk.
- 5x − 2 = 6 − 3x−3x-i sola (+3x), −2-ni sağa (+2) keçiririk.
- 5x + 3x = 6 + 2Hər iki tərəfi sadələşdiririk.
- 8x = 8Hər iki tərəfi 8-ə bölürük.
- x = 1Tənliyin kökü tapıldı.
- Cavab: x = 1
Toplananların keçirilməsi: 5x − 2 = 6 − 3x tənliyindən 5x + 3x = 6 + 2 tənliyi alınır; keçən toplananlar əks işarə alır.
Mənfi toplananlar keçəndə müsbət olur: −2 → +2, −3x → +3x.
3 · Yoxlama
Kökü yoxlayırıq
Kökü (x = 1) tənlikdə x-in yerinə yazırıq və hər tərəfi ayrıca hesablayırıq:
Sol tərəf: 5 · (1 − 1) + 3 = 3
Sağ tərəf: 3 · (2 − 1) = 3
3 = 3 ✓ — bərabərlik doğrudur, deməli x = 1 tənliyin köküdür. Dərsliyin cavabı da 1-dir.
4 · Diqqət
Tipik səhvlər
Səhv
5x − 3x = 6 + 2
−3x sola keçəndə işarəsi dəyişməyib.
Düzgün
5x + 3x = 6 + 2
−3x sol tərəfdə +3x olur.
Digər cavablar niyə səhvdir
- x = 4 — −3x sol tərəfə işarəsi dəyişmədən keçirilib: 5x − 3x = 6 + 2, 2x = 8. Düzgün: 5x + 3x = 6 + 2.
- x = 0,5 — −2 sağ tərəfə işarəsi dəyişmədən keçirilib: 8x = 6 − 2 = 4. Düzgün: 8x = 6 + 2 = 8.
- x = 8 — 8x = 8 alınıb, amma hər iki tərəf 8-ə bölünməyib: x 8 deyil, 1-dir.
- x = 2 — Hər iki toplanan işarəsi dəyişmədən keçirilib: 5x − 3x = 6 − 2, 2x = 4.