Mətn
Şəkildə ataşın uzunluğu xətkeşlə ölçülür. Bu xətkeşdə hər santimetr bir neçə bərabər bölgüyə bölünüb.
Dərslikdəki kimi nəticənin üzərinə xətkeşin dəqiqlik qiymətini əlavə edib çıxmaqla yazın. Ataşın uzunluğu necə yazılmalıdır?
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Xətkeşin dəqiqlik qiyməti
Əsas fikir
Alətin dəqiqlik qiyməti bir bölgünün qiymətidir: iki qonşu rəqəmin fərqi onların arasındakı bölgülərin sayına bölünür (səh. 202). Dərslikdə ölçmənin nəticəsi belə yazılır: göstərişin üzərinə alətin dəqiqlik qiyməti əlavə edilir və çıxılır, məsələn 13,2 sm ± 0,1 sm (səh. 203).
2 · Addım-addım həll
Həll yolu
TapşırıqXətkeşin bölgüsünə görə ölçmənin yazılışı
Xətkeş: 1 sm-də 5 bölgü; ataşın sağ ucu 4-dən sonra üçüncü bölgüdə. Nəticə necə yazılır?
- Dəqiqlik qiyməti: (5 − 4) : 5 = 0,2 sm.
- Göstəriş: 4 sm və daha 3 bölgü, 4 + 3 · 0,2 = 4,6 sm.
- Nəticənin üzərinə dəqiqlik qiyməti əlavə edilir və çıxılır: 4,6 sm ± 0,2 sm.
- Cavab: 4,6 sm ± 0,2 sm
Ataş: 4,6 sm, bölgü 0,2 sm
1 sm 5 bölgüyə bölünüb, bir bölgü 0,2 sm. Ataşın sağ ucu 4,6-dadır.
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayaq
Bu yazılışa görə ataşın uzunluğu 4,6 − 0,2 = 4,4 sm ilə 4,6 + 0,2 = 4,8 sm arasındadır — ucun durduğu xəttin hər iki qonşu bölgü xətti. Yoxlama: 4 ilə 5 arasındakı 5 bölgü 5 · 0,2 = 1 sm edir.
4 · Diqqət
Niyə digər variantlar səhvdir
- 4,6 sm ± 0,1 smGöstəriş düzgün oxunub, amma dəqiqlik qiyməti adi millimetrli xətkeşdəki kimi 0,1 sm götürülüb. Bu xətkeşdə 1 sm-də 5 bölgü var: 1 sm : 5 = 0,2 sm.
- 4,3 sm ± 0,1 smHər bölgü 1 mm sayılıb: 4 + 3 · 0,1 = 4,3. Bölgü 0,2 sm olduğu üçün 4 + 3 · 0,2 = 4,6 sm.
- 4,6 sm ± 1 smXəta kimi iki qonşu rəqəmin fərqi (1 sm) götürülüb. Dəqiqlik qiyməti bu fərqin bölgülərin sayına bölünməsidir: 1 : 5 = 0,2 sm.
- 4,6 sm ± 0,4 smHər iki ucun xətası toplanıb. Dərslikdə nəticənin üzərinə xətkeşin dəqiqlik qiyməti bir dəfə əlavə edilir və çıxılır: ± 0,2 sm.
Mənbə: «Riyaziyyat. Dərslik. 7-ci sinif», Bölmə 10, dərs 1 «Xəta məsələləri. Mütləq xəta», səh. 202–205.