s = 15t asılılığında arqumenti və funksiyanın qiymətini ayırmaq

1 · Əsas fikir

Asılı olmayan və asılı dəyişən

Əsas fikir

Bir dəyişənin hər qiyməti müəyyən qayda ilə digər dəyişənin bir qiymətini verirsə, birinci dəyişən sərbəst (asılı olmayan) dəyişəndir — arqument; ikincisi asılı dəyişəndir — funksiyanın qiyməti.

Düsturda qiymətini biz seçdiyimiz dəyişən arqumentdir, qiyməti hesablanan dəyişən funksiyadır.

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

Tapşırıqs = 15t asılılığında arqumenti və funksiyanın qiymətini ayırmaq

Velosipedçi sabit 15 km/saat sürətlə hərəkət edir. Onun t saatda getdiyi s yolu (km) s = 15t düsturu ilə tapılır. Hansı fikir doğrudur?

1. Düsturda hansı kəmiyyətə qiymət verdiyimizi, hansını hesabladığımızı müəyyən edirik: t-yə (vaxta) qiymət veririk, s-i (yolu) hesablayırıq.
2. Qiyməti sərbəst seçilən dəyişən asılı olmayan dəyişəndir, yəni arqumentdir: t.
3. Hesablanan dəyişən asılı dəyişəndir, yəni funksiyanın qiymətidir: s = f(t). Məsələn, t = 2 olduqda s = 15 · 2 = 30.
4. Cavab: t – arqument, s – funksiyanın qiyməti (s = f(t))

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Cədvəl şəklində: t = 1; 2; 3 olduqda s = 15; 30; 45. Birinci sətir arqumentlər, ikinci sətir funksiyanın qiymətləridir; hər t-yə yalnız bir s uyğundur.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

• s – asılı olmayan dəyişən (arqument), t – asılı dəyişən (funksiyanın qiyməti)Yol vaxtdan asılıdır: vaxtı biz seçirik, yol ondan hesablanır. Düsturda s hesablanan tərəfdədir — o, asılı dəyişəndir.
• 15 – arqument, s – funksiyanın qiyməti15 dəyişmir — o, sabit sürətdir. Arqument qiyməti dəyişən kəmiyyətdir, burada t.
• t-nin bir qiymətinə s-in bir neçə qiyməti uyğun gəlirt = 2 olduqda yalnız s = 30 alınır. Hər t-yə bir s uyğundur — ona görə s = 15t funksiyadır.
• t və s bir-birindən asılı deyils-in qiyməti t-dən asılıdır: 1 saatda 15 km, 2 saatda 30 km — vaxt artdıqca yol da artır.