Temperatur qrafikinə görə temperaturun 4 °C-dən yüksək olduğu müddəti tapmaq

1 · Əsas fikir

Qrafikdən aralıq oxumaq

Əsas fikir

Funksiya – X çoxluğundan hər bir x elementinə Y çoxluğunun yeganə y elementini qarşı qoyan uyğunluqdur (qaydadır).

y = f(x) yazılışında x asılı olmayan dəyişəndir — arqument, y asılı dəyişəndir — funksiyanın qiyməti.

Burada arqument vaxt t, funksiyanın qiyməti temperatur T-dir. «T 4 °C-dən yüksəkdir» — qrafikin T = 4 üfüqi xəttindən yuxarıda olduğu hissədir. O hissənin başlanğıc və son absislərini oxuyub fərqini tapırıq.

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqTemperatur qrafikinə görə temperaturun 4 °C-dən yüksək olduğu müddəti tapmaq

Qrafikdə bir gün ərzində havanın temperaturunun (T, °C) vaxtdan (t, saat) asılılığı göstərilmişdir: t = 0 gecə yarısıdır, t = 24 isə növbəti gecə yarısı.

Gün ərzində temperatur neçə saat 4 °C-dən yüksək olmuşdur?

1. Ordinat oxunda 4 °C-dən üfüqi xətt (T = 4) çəkirik.
2. Qrafik bu xətti iki nöqtədə kəsir: t = 10-da (temperatur qalxarkən) və t = 20-də (enərkən).
3. t = 10-dan t = 20-yə qədər qrafik xəttdən yuxarıdadır — temperatur 4 °C-dən yüksəkdir. Qalan vaxtlarda qrafik bu xətdən aşağıdadır, t = 10 və t = 20 anlarında isə temperatur düz 4 °C-dir.
4. Müddət: 20 − 10 = 10 saat.
5. Cavab: Temperatur 10 saat — saat 10:00-dan 20:00-a qədər — 4 °C-dən yüksək olub

Gün ərzində havanın temperaturu — həll

Qrafikin T = 4 xəttindən yuxarı hissəsi t = 10-dan t = 20-yə qədərdir: 10 saat.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Kəsişmə nöqtələrini dəqiqləşdirək: t = 8-dən 12-yə qədər temperatur 2 °C-dən 6 °C-yə bərabər artır, 4 °C ortada — t = 10-da olur; t = 18-dən 22-yə qədər 6 °C-dən 2 °C-yə enir, 4 °C yenə ortada — t = 20-də olur.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

• 20 saatSaat 20:00 temperaturun yenidən 4 °C-yə düşdüyü andır, müddət deyil. Müddət son an ilə ilk anın fərqidir: 20 − 10.
• 14 saatt = 14 ən yüksək temperaturun (8 °C) olduğu andır, müddət deyil.
• 8 saatHesablama t = 12-dən başlanıb, amma orada temperatur artıq 6 °C idi. Temperatur 4 °C-ni t = 10-da keçir: 20 − 10 = 10.
• 6 saatBu, temperaturun 6 °C və ondan yüksək olduğu müddətdir (t = 12-dən 18-ə qədər). Sual 4 °C-dən yüksək olan müddəti soruşur.