y-in verilmiş qiymətinə görə x-i tapmaq

Xətti funksiyada arqumentin tapılması: y-in verilmiş qiymətini düsturda yerinə yazıb birməchullu xətti tənlik qurmaq, həddi əks işarə ilə keçirmək, əmsala bölmək və cavabı yoxlamaq. Tapşırıq funksiyanın qiymətini hesablamaqla arqumenti tapmağı fərqləndirməyi öyrədir; onluq kəsrlərlə xətti tənlik həll edə bilən 7-ci sinif şagirdi üçün.

y = 1,5x − 4 funksiyası verilib. y = 5 olduqda x-in qiymətini tapın.

İzahı göstər

1 · Əsas fikir

Funksiyanın qiyməti və arqument

Əsas fikir

y = kx + b

Xətti funksiya y = kx + b düsturu ilə verilən funksiyadır; burada k və b ədədlərdir. k bucaq əmsalı, b sərbəst əmsaldır. Dərslikdə eyni düstur y = ax + b kimi yazılır. Xətti funksiyanın qrafiki düz xətdir.

k = 0 olduqda y = b sabit funksiya alınır (bu da xətti funksiyadır): onun qrafiki (0; b) nöqtəsindən keçən və OX oxuna paralel olan düz xətdir.

x verilibsə, düsturda yerinə yazıb y-i hesablayırıq; y verilibsə, düsturu tənlik kimi yazıb x-i tapırıq.

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

Tapşırıqy-in verilmiş qiymətinə görə x-i tapmaq

y = 1,5x − 4 funksiyası verilib. y = 5 olduqda x-in qiymətini tapın.

y-in yerinə 5 yazırıq: 1,5x − 4 = 5.
−4-ü sağ tərəfə əks işarə ilə keçiririk: 1,5x = 5 + 4 = 9.
Hər iki tərəfi 1,5-ə bölürük: x = 9 : 1,5 = 6.
Cavab: x = 6

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

x = 6 olduqda y = 1,5 · 6 − 4 = 9 − 4 = 5 — şərt ödənir.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

3,5Bu, x = 5 olduqda y-in qiymətidir: 1,5 · 5 − 4 = 3,5. Sual isə y = 5 olanda x-i soruşur.
2/3−4-ü bərabərliyin o biri tərəfinə keçirəndə işarəsi dəyişməlidir: 1,5x = 5 + 4 = 9, 5 − 4 = 1 deyil.
13,51,5x = 9 tənliyində x-i tapmaq üçün 9-u 1,5-ə bölmək lazımdır, vurmaq yox: 9 · 1,5 = 13,5.
−6İşarə səhvi: 1,5x = 9 tənliyinin hər iki tərəfi müsbətdir, x = 9 : 1,5 = 6.