Paralel və perpendikulyar tərəfli bucaqlar · Doğru fikir

• 2.18
• 7-ci sinif
• Paralel və perpendikulyar tərəfli bucaqlar

Doğru fikir

Hər fikri dərslikdəki qaydalar və onların şərtləri ilə yoxlayırıq.

Uyğun tərəfləri paralel və ya perpendikulyar olan bucaqlar haqqında beş fikir verilib.

Hansı fikir doğrudur?

1. Dərəcə ölçüləri bərabər olan iki bucağın uyğun tərəfləri mütləq paraleldir.
2. Uyğun tərəfləri perpendikulyar olan iki bucağın cəmi həmişə 90°-dir.
3. İki bucağın yalnız bir cüt uyğun tərəfi paralel olsa da, bu bucaqlar ya bərabərdir, ya da cəmi 180°-dir.
4. Uyğun tərəfləri perpendikulyar olan bucaqlardan biri kor bucaqdırsa, digəri ya ona bərabərdir, ya da onu 180°-yə tamamlayan iti bucaqdır.
5. Uyğun tərəfləri paralel olan bucaqlardan biri düz bucaqdırsa, digəri iti bucaq ola bilər.

1 · Əsas fikir

Nəyə əsaslanırıq

Yadda saxla

Uyğun tərəfləri paralel olan bucaqlar ya konqruyentdir (eyniadlı olduqda — hər ikisi iti və ya hər ikisi kor bucaqdır), ya da dərəcə ölçülərinin cəmi 180°-dir (müxtəlifadlı olduqda — biri iti, digəri kor bucaqdır). Uyğun tərəfləri perpendikulyar olan bucaqlar da ya konqruyentdir (eyniadlı olduqda), ya da dərəcə ölçülərinin cəmi 180°-dir (müxtəlifadlı olduqda). Biri düz bucaqdırsa, digəri də düz bucaqdır. Bu qaydaların tərsi doğru deyil: bərabər və ya cəmi 180° olan bucaqların tərəfləri hər zaman paralel və ya perpendikulyar olmur.

2 · Həll

Addım-addım həll

HəllParalel və perpendikulyar tərəfli bucaqlar haqqında doğru fikri seçmək

1. Uyğun tərəfləri perpendikulyar olan bucaqlardan biri kor bucaqdırsa: digəri də kordursa, onlar eyniadlıdır və bərabərdir; digəri itidirsə, onlar müxtəlifadlıdır və cəmləri 180°-dir. Dördüncü fikir məhz bunu deyir.
2. Bərabər bucaqların tərəfləri mütləq paralel deyil: bucağı döndərsək, dərəcə ölçüsü dəyişmir, tərəflər isə artıq paralel olmur (şəkil).
3. Qayda hər iki cüt uyğun tərəf paralel (perpendikulyar) olduqda işləyir; yalnız bir cüt olduqda ikinci tərəf istənilən istiqamətdə ola bilər. Biri düz bucaqdırsa, digəri də düz bucaqdır, iti ola bilməz. Doğru fikir: «Uyğun tərəfləri perpendikulyar olan bucaqlardan biri kor bucaqdırsa, digəri ya ona bərabərdir, ya da onu 180°-yə tamamlayan iti bucaqdır.»

Bərabər, amma tərəfləri paralel olmayan iki bucaq

İki bucaq 55°-dir, amma ikincisi döndərilib: tərəflər paralel deyil.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Nümunə: 130°-lik bucağın tərəflərinə perpendikulyar tərəfli bucaq 130° (kor) və ya 180° − 130° = 50° (iti) ola bilər — fikir doğrulanır.

4 · Diqqət

Tez-tez edilən səhv

Səhv düşüncə

Qaydanı tərsinə oxumaq: «bucaqlar bərabərdirsə, tərəflər paraleldir».

Düzgün

Qayda yalnız bir istiqamətdə işləyir: tərəflər paralel (perpendikulyar) → bucaqlar bərabər və ya cəmi 180°.

Digər variantlar niyə yanlışdır

• Bərabər → mütləq paralel Tərs fikir doğru deyil: şəkildəki iki 55°-lik bucağın tərəfləri paralel deyil.
• Cəm həmişə 90° Perpendikulyar tərəfli bucaqlar ya bərabərdir, ya da cəmi 180°-dir.
• Bir cüt tərəf kifayətdir İkinci cüt tərəf paralel deyilsə, bucaq istənilən ola bilər.
• Düz + iti Biri düz bucaqdırsa, digəri də düz bucaqdır.

Doğru cavab: Uyğun tərəfləri perpendikulyar olan bucaqlardan biri kor bucaqdırsa, digəri ya ona bərabərdir, ya da onu 180°-yə tamamlayan iti bucaqdır.