Əsas məzmuna keç
STUWIN Kitabxana

Menyu

Görünüş

SualOrtaTək seçim

Oxşar kub köklər

Oxşar köklərlə ədədi ifadənin sadələşdirilməsi: hər kub kökdən və dördüncü dərəcədən kökdən vuruğu çıxararaq eyni kökaltı ifadəni almaq, mənfi kökaltı ifadəli kökü kökün üstünün cüt və ya tək olmasına görə qiymətləndirmək, ortaq vuruğu mötərizə xaricinə çıxarıb əmsallarla əməl aparmaq və nəticəni təqribi hesablama ilə yoxlamaq. Doqquzuncu sinif şagirdi üçün hesablama.

Dil
Azərbaycan
Dərc olunub

İfadəni sadələşdirin.

7503+−1623+483\sqrt[3]{750}+\sqrt[3]{-162}+\sqrt[3]{48}
Bir variant seç
İzahı göstər

1 · Əsas fikir

Əvvəl vuruğu çıxarırıq, sonra oxşar kökləri toplayırıq

Əsas fikir

Vuruğun kök işarəsi altından çıxarılması. Dərslik: «Vuruğun kök işarəsi altından çıxarılmasında kökün xassələri və n cüt ədəd olduqda n-ci dərəcədən kök altında an = |a|, n tək ədəd olduqda n-ci dərəcədən kök altında an = a düsturları tətbiq edilir.»

Kökaltı ifadəni «n-ci qüvvət · qalan vuruq» hasili kimi yazırıq, hasilin kökü xassəsi ilə hər vuruqdan ayrıca kök alırıq: n-ci qüvvətin kökü kökün qarşısına çıxır, qalan vuruq kök altında qalır.

n-ci dərəcədən kök altında anb = a · n-ci dərəcədən kök altında b n tək olduqda

n-ci dərəcədən kök altında anb = |a| · n-ci dərəcədən kök altında b n cüt olduqda (b ≥ 0)

Dərslikdəki nümunə: 3-cü dərəcədən kök altında 54 = 3-cü dərəcədən kök altında 27 · 2 = 3-cü dərəcədən kök altında 27 · 3-cü dərəcədən kök altında 2 = 3 · 3-cü dərəcədən kök altında 2.

Oxşar köklər. Vuruğu çıxarandan sonra kökün üstü və kökaltı ifadəsi eyni olan hədlər alınırsa, ortaq vuruğu mötərizə xaricinə çıxarırıq (dərslik: «Ortaq vuruğu mötərizə xaricinə çıxarmaqla sadələşdirin»):

p · n-ci dərəcədən kök altında b + q · n-ci dərəcədən kök altında b = (p + q) · n-ci dərəcədən kök altında b

Kökaltı ifadələr toplanmır: 3-cü dərəcədən kök altında 2 + 3-cü dərəcədən kök altında 3 ≠ 3-cü dərəcədən kök altında 5.

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqOxşar kub köklər

İfadəni sadələşdirin.

3-cü dərəcədən kök altında 750 + 3-cü dərəcədən kök altında −162 + 3-cü dərəcədən kök altında 48

  1. 3-cü dərəcədən kök altında 750 = 3-cü dərəcədən kök altında 125 · 6 = 5 · 3-cü dərəcədən kök altında 6, çünki 125 = 53.
  2. 3-cü dərəcədən kök altında −162 = −3-cü dərəcədən kök altında 27 · 6 = −3 · 3-cü dərəcədən kök altında 6 — tək dərəcədən kök mənfi kökaltı ifadədə mənfidir; 27 = 33.
  3. 3-cü dərəcədən kök altında 48 = 3-cü dərəcədən kök altında 8 · 6 = 2 · 3-cü dərəcədən kök altında 6, çünki 8 = 23.
  4. Üç oxşar kök: 5 · 3-cü dərəcədən kök altında 6 − 3 · 3-cü dərəcədən kök altında 6 + 2 · 3-cü dərəcədən kök altında 6 = (5 − 3 + 2) · 3-cü dərəcədən kök altında 6 = 4 · 3-cü dərəcədən kök altında 6.
  5. Cavab: 4 · ³√6

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Təqribi: 3-cü dərəcədən kök altında 750 ≈ 9,086, 3-cü dərəcədən kök altında −162 ≈ −5,451, 3-cü dərəcədən kök altında 48 ≈ 3,634; cəm ≈ 7,268. 4 · 3-cü dərəcədən kök altında 6 ≈ 4 · 1,817 = 7,268 ✓.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

  • 10 · ³√63-cü dərəcədən kök altında −162-ün işarəsi itib. Kökün üstü tək olduğundan kök mənfidir: 3-cü dərəcədən kök altında −162 = −3 · 3-cü dərəcədən kök altında 6. 5 + 3 + 2 = 10 alınır.
  • ³√636Kökaltı ifadələr toplanıb: 750 − 162 + 48 = 636. Köklər belə toplanmır; əvvəlcə vuruqları çıxarıb oxşar kökləri toplayırıq.
  • 2 · ³√6 + 4 · ³√33-cü dərəcədən kök altında 48 kvadrat kök kimi sadələşdirilib (48 = 16 · 3, √16 = 4). 16 kub deyil: 48 = 8 · 6, 3-cü dərəcədən kök altında 48 = 2 · 3-cü dərəcədən kök altında 6.
  • İfadənin mənası yoxdurMənfi ədədin yalnız cüt dərəcədən kökü yoxdur. Kökün üstü 3 təkdir, 3-cü dərəcədən kök altında −162 mənalıdır və mənfidir.

Məna baxımından yaxın məzmun.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Dəyişənli oxşar kub köklər

    Dəyişənli oxşar köklərin toplanması: kökaltı ifadədəki ədədi və hərfi vuruqları kökün üstünə uyğun qüvvətlərə ayırıb vuruğu kök işarəsi altından çıxarmaq, qüvvətin kökü düsturunu kökün üstünə görə seçmək, kökün qarşısındakı vuruqları nəzərə almaq, ortaq vuruğu mötərizə xaricinə çıxarmaqla ifadəni sadələşdirmək və nəticəni dəyişənin müxtəlif qiymətlərində yoxlamaq. Doqquzuncu sinif şagirdi üçün cəbri sadələşdirmə.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Oxşar köklərin toplanması və çıxılması

    Oxşar kökləri toplamaq və çıxmaq: hər kökdə vuruğu kök işarəsi altından çıxararaq eyni kökaltı ifadəli oxşar köklər almaq, sonra oxşar hədlər kimi əmsalları toplamaq və çıxmaq. Oxşar köklərlə əməl bacarığını məşq etdirir; hesabi kvadrat kökün xassələrini bilən 8-ci sinif şagirdi üçün.

    3.5 Hesabi kvadrat kökün xassələrinin tətbiqi

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Müsbət dəyişənli kub kök

    Müsbət dəyişənli kökaltı ifadədən vuruğun kub kök və dördüncü dərəcədən kök işarəsi altından çıxarılması: ədədi əmsalı və hər hərfi vuruğu kökün üstünə bərabər üstlü qüvvət ilə qalığın hasili kimi yazmaq, üstü kökün üstünə bölmək və nəticəni qüvvətə yüksəltməklə yoxlamaq. Qüvvətin xassələrini bilən doqquzuncu sinif şagirdi üçün cəbri çevirmə.

  • SualDİM · RiyaziyyatOrtaTək seçim

    Hansı iki tam ədəd arasında?

    Köklü ifadənin hansı iki ardıcıl tam ədəd arasında yerləşdiyini müəyyən etmək: vuruğu kök işarəsi altından çıxarıb oxşar kökləri toplamaq, alınan ədədi vuruğu kökün altına salmaqla bir kök şəklinə gətirmək və kökaltı ədədi qonşu tam kvadratlarla müqayisə etmək. Təqribi hesablama əvəzinə dəqiq müqayisə bacarığı; 8-ci sinif şagirdi üçün.

    3.5 Hesabi kvadrat kökün xassələrinin tətbiqi

  • SualDİM · RiyaziyyatAsanTək seçim

    Hansı çıxarılış doğrudur

    Müxtəlif dərəcəli köklərdə vuruğun kök işarəsi altından çıxarılmasını yoxlamaq: kökaltı ifadəni kökün üstünə uyğun qüvvət ilə qalan vuruğun hasili kimi yazmaq, çıxan vuruğu həmin qüvvətin kökü kimi tapmaq və bərabərliyin hər iki tərəfini qüvvətə yüksəldərək müqayisə etmək; kökaltı ifadədə belə qüvvət vuruğunun olub-olmadığını sadə vuruqlara ayırmaqla araşdırmaq. Doqquzuncu sinif şagirdi üçün tanıma sualı.

  • SualDİM · RiyaziyyatÇətinTək seçim

    İki mənfi dəyişən və 4-cü dərəcədən kök

    İki dəyişənin işarə şərti verildikdə vuruğun dördüncü dərəcədən kök işarəsi altından çıxarılması: kökaltı ifadənin mənalı olduğunu yoxlamaq, ədədi əmsalı və hər dəyişənin qüvvətini kökün üstünə uyğun ayırmaq, çıxan hər vuruğun işarəsini ayrıca araşdırıb mütləq qiyməti şərtə görə açmaq və nəticəni dəyişənlərin konkret qiymətləri ilə yoxlamaq. Mütləq qiyməti bilən doqquzuncu sinif şagirdi üçün çoxaddımlı tapşırıq.