Mətn (transkript)
Yüz birin kubu: bir milyon otuz min üç yüz bir. Bu ədədin içində bir, üç, üç, bir gizlənib. Kuba yüksəltmək ədədi üç dəfə özünə vurmaq deməkdir. Yüz bir isə yüz üstəgəl birdir: iki həddin cəmi, yəni ikihədli. İkihədlinin kubunu həcm kimi görək. Tili a üstəgəl b olan kub götürək. Hər tili a və b parçalarına bölüb kubu üç kəsiklə doğrayaq. Neçə hissə alınacaq? Səkkiz hissə alınır. Bir böyük kub, tili a, həcmi a kub. Bir balaca kub, tili b, həcmi b kub. Üç eyni lövhə: ölçüləri a, a və b, hər birinin həcmi a kvadrat b. Üç eyni çubuq: ölçüləri a, b və b, hər birinin həcmi a b kvadrat. Lövhələr eynidir, sadəcə üç müxtəlif tərəfə baxır. İndi bütün həcmləri toplayaq. Hissələrin həcmləri cəmi bütöv kubun həcminə bərabərdir. Deməli, a üstəgəl b cəminin kubu bərabərdir: a kub, üstəgəl üç a kvadrat b, üstəgəl üç a b kvadrat, üstəgəl b kub. Dərslik bunu belə deyir: iki ifadənin cəminin kubu bərabərdir: birincinin kubu, üstəgəl birincinin kvadratı ilə ikincinin hasilinin üç misli, üstəgəl birinci ilə ikincinin kvadratı hasilinin üç misli, üstəgəl ikincinin kubu. Əmsallara bax: bir, üç, üç, bir. Amma bir yerdə çoxları səhv edir. Üç a üstəgəl b cəminin kubunu açaq. Burada birinci ifadə a deyil, üç a-dır. Üç a-nın kubu üç a kub deyil. Tili üç a olan kuba tili a olan iyirmi yeddi kub sığır. Deməli, birinci hədd iyirmi yeddi a kubdur. İkinci həddə üç a-nın kvadratı, doqquz a kvadrat, üç dəfə girir: iyirmi yeddi a kvadrat b. Üçüncü hədd doqquz a b kvadrat, sonuncu b kub. İndi yüz birə qayıdaq. Yüz bir, yüz üstəgəl birdir: a yüzə, b birə bərabərdir. Böyük kub yüzün kubudur: bir milyon. Hər lövhə on min edir, üç lövhə otuz min. Hər çubuq yüz edir, üç çubuq üç yüz. Balaca kub isə bir. Bunları alt-alta yazıb toplayaq: bir milyon otuz min üç yüz bir. Sıfırlar hədləri bir-birindən ayırır. Buna görə bir, üç, üç, bir ədədin içində görünür. Bəs cəm yox, fərq olsa? a çıx b fərqinin kubunda eyni dörd hədd var, əmsallar yenə bir, üç, üç, bir. Yalnız işarələr növbələşir: üstəgəl, çıx, üstəgəl, çıx. Çünki b-ni çıxmaq mənfi b-ni toplamaq deməkdir. Mənfi b tək dəfə vurulanda mənfi qalır, cüt dəfə vurulanda müsbət olur. Yoxlayaq. Doxsan doqquzu yüz çıx bir kimi yazaq. Bir milyon, çıx otuz min, üstəgəl üç yüz, çıx bir. Doxsan doqquzun kubu: doqquz yüz yetmiş min iki yüz doxsan doqquz. Yadda saxla: ikihədlinin kubu dörd həddir, əmsalları bir, üç, üç, bir. Cəmin kubunda hamısı üstəgəldir, fərqin kubunda işarələr növbələşir. Yüz birin kubuna bax: bir milyon otuz min üç yüz bir. Düsturun bir, üç, üç, biri ədədin öz içində yazılıb.