Mətn (transkript)
İki hal iki kök verdi. Modulun qrafiki isə onlardan yalnız birini tutur. Solda modul var, sağda adi ifadə. Modulu açmaq üçün tərifə görə iki hal yazırıq. Birinci hal: modulun içi müsbətdir və ya sıfırdır. Onda modul sadəcə silinir və kök beş alınır. İkinci hal: modulun içi mənfidir. Onda içindəki ifadənin işarəsi dəyişir. Bu dəfə kök bir alınır. Hər iki hesab düzgündür. İndi birini yerinə qoyaq. Sol tərəfdə modul ikiyə bərabərdir. Sağ tərəf isə mənfi iki çıxır. Bərabərlik pozuldu. Bəs bu kök haradan gəldi? Cavabı qrafikdə axtaraq. Sol tərəfin qrafiki iki qoldan ibarətdir. Qollar dirsəkdə birləşir, dirsək isə mənfi birdədir. Sağ tərəf maili düz xəttdir. Xətt sağ qolu bir nöqtədə kəsir. Bu nöqtənin absisi beşdir, ordinatı altıdır. Beşi yoxlayaq: modul altıya bərabərdir, sağ tərəf də altıdır. İndi absisi bir olan yerə baxaq. Qrafik orada oxdan yuxarıdadır, xətt isə oxdan aşağıdadır. Onlar orada görüşmür. Onda ikinci hal bu ədədi haradan tapdı? Modul məsafədir, məsafə isə sıfırdan kiçik ola bilməz. Ona görə modulun qrafiki oxun altına heç vaxt enmir. Modul üçə bərabər olsa, xətt qrafiki iki yerdə kəsir. Köklər iki və mənfi dörddür. Modul sıfıra bərabər olsa, xətt yalnız dirsəyə toxunur. Tək kök mənfi birdir. İndi xətti oxun altına endirək, mənfi ikiyə. Görüş yoxdur, tənliyin kökü yoxdur. Yadınızdadır? Birini yoxlayanda sağ tərəf də məhz mənfi iki idi. Bəs iki tərəfin hər ikisi modul olanda nə baş verir? İndi hər iki tərəf moduldur. Ekranda iki dirsəkli qrafik iki nöqtədə kəsişir. Modullar bərabərdirsə, içlər ya bərabərdir, ya da əks işarəlidir. Birinci tənlik mənfi üç verir. İkinci tənlik mənfi bir verir. Mənfi üçdə hər iki modul dördə bərabərdir. Mənfi birdə isə hər ikisi ikiyə bərabərdir. Burada yalançı kök yoxdur, çünki iki tərəfin heç biri sıfırdan kiçik ola bilməz. Deməli, tələ sağ tərəf mənfi ola biləndə qurulur. İndi ilk tənliyə qayıdıb o tələni açaq. İkinci hal sol qolun tənliyini həll edir. Amma tənlik qolun dirsəkdə bitdiyini bilmir. Ona görə sol qolun xətti dirsəkdən sonra da davam edir və kölgə kimi oxun altına enir. Düz xətt kölgəni məhz absisi bir olan nöqtədə kəsir. Yalançı kök qrafikdə yox, onun kölgəsindədir. Modul isə kölgəni oxun üstünə qatlayır və o, sağ qola çevrilir. Qatlananda yalançı nöqtə xətdən ayrılır. İkinci halda dəyişən mənfi birdən kiçik olmalıdır. Bir isə dirsəyin sağındadır. Ona görə bu kök atılır. Birinci halın kökü beş isə öz qolundadır. Cavab: yalnız beş. Beləliklə, modullu tənliyi həll edəndə hər halın şərtini yazın. Şərt kökün hansı qolda olmalı olduğunu deyir. Kök öz qoluna düşürsə, saxlayın. Kölgəyə düşürsə, atın. Yadda saxlayın: iki hal iki kök verə bilər, amma modulun qrafiki yalnız öz qolundakını tutur.
