Mətn
2i ədədi aşağıdakı çoxhədlinin köküdür:
P(x) çoxhədlisinin digər üç kökünü tapın.
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Kompleks kökə görə bütün köklər
Qayda
Qoşma kök. a + bi ədədi həqiqi əmsallı çoxhədlinin köküdürsə, qoşma a − bi ədədi də onun köküdür. Bu iki kökə həqiqi əmsallı kvadrat vuruq uyğundur:
(x − a − bi)(x − a + bi) = (x − a)² − (bi)² = (x − a)² + b²
Xüsusi halda bi kökü üçün: (x − bi)(x + bi) = x² + b².
2 · Həll
Addım-addım həll
MəsələKompleks kökü məlum olan dördüncü dərəcəli çoxhədli
2i ədədi P(x) = x⁴ − 4x³ + 9x² − 16x + 20 çoxhədlisinin köküdür. Digər üç kökü tapın.
- Qoşma kök. Əmsallar həqiqidir: 2i kökdürsə, −2i də kökdür.
- Kvadrat vuruq. (x − 2i)(x + 2i) = x² − (2i)² = x² + 4.
- Budaqlı bölmə. x⁴ − 4x³ + 9x² − 16x + 20 = (x² + 4)·x² − 4x³ + 5x² − 16x + 20; −4x³ − 16x = (x² + 4)·(−4x); 5x² + 20 = (x² + 4)·5. Qismət x² − 4x + 5, qalıq 0.
- Qalan köklər. x² − 4x + 5 = 0: D = −4, x = (4 ± 2i)/2 = 2 ± i.
- Cavab. Digər köklər: −2i; 2 + i; 2 − i (2i ilə birlikdə 4 kök).
Cavab: −2i; 2 + i; 2 − i
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayırıq
(x² + 4)(x² − 4x + 5) = x⁴ − 4x³ + 5x² + 4x² − 16x + 20 = x⁴ − 4x³ + 9x² − 16x + 20 — P(x) alınır.
4 · Diqqət
Tipik səhvlər
Səhv yanaşma
(x − 2i)(x + 2i) = x² − 4
i² = 1 kimi götürmək: bölmə qalıqsız alınmır.
Düzgün
(x − 2i)(x + 2i) = x² + 4
(2i)² = 4i² = −4.
Digər cavablar niyə səhvdir
- −2i; −2 + i; −2 − i — x² − 4x + 5 üçün köklər düsturunda −b işarəsi səhv götürülüb: x = (4 ± 2i)/2 = 2 ± i.
- −2i; 2 + 2i; 2 − 2i — (4 ± 2i)/2 hesablananda xəyali hissə 2‑yə bölünməyib; 2 + 2i ədədi x² − 4x + 5‑i sıfra çevirmir.
- −2; 2 + i; 2 − i — 2i‑nin qoşması −2i‑dir, −2 yox: həqiqi hissə (0) qalır, xəyali hissənin işarəsi dəyişir. P(−2) = 16 + 32 + 36 + 32 + 20 = 136 ≠ 0.
- −2i; 2 + 3i; 2 − 3i — (x − 2i)(x + 2i) = x² − 4i² = x² + 4‑dür. i² = 1 götürüb x² − 4‑ə bölmək x² − 4x + 13 qismətini və sıfırdan fərqli qalıq (−32x + 72) verir; qalıq nəzərə alınmayıb.
Mənbə: «Riyaziyyat. Dərslik. 11‑ci sinif» (Elm və Təhsil Nazirliyi), «Cəbrin əsas teoremi», səh. 21–23; budaqlı bölmə — «Çoxhədlinin çoxhədliyə bölünməsi», səh. 7–8.