Kəndirdartma: düyün nöqtəsinin koordinatı

1 · Əsas fikir

Hər hərəkəti ox üzərində addımlayırıq

Əsas fikir

Üzərində başlanğıc nöqtə O (0), vahid parça və müsbət istiqamət seçilmiş düz xətt koordinat oxu adlanır. Nöqtənin yerini göstərən ədəd onun koordinatıdır: B (−2). Sıfırdan sağdakı nöqtələrin koordinatı müsbət, soldakıların koordinatı mənfidir; sağa getdikcə ədədlər böyüyür.

Sola hərəkət edəndə ədədlər kiçilir, sağa hərəkət edəndə böyüyür. Bir neçə hərəkət varsa, onları növbə ilə, hər dəfə əvvəlki yerdən başlayaraq ox üzərində göstəririk.

sola: kiçilir; sağa: böyüyür

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

Həll0 → 12 sola → 4 sola → 8 sağa = ?

1. Başlanğıc: düyün 0‑dadır. 12 vahid sola: −12.
2. −12‑dən daha 4 vahid sola: −16 (sola getdikcə ədədlər kiçilir: −13, −14, −15, −16).
3. −16‑dan 8 vahid sağa: −15, −14, …, −8 — səkkizinci addımda −8.
4. Cəhdin sonunda düyün −8 nöqtəsindədir — 0‑dan solda, yəni 1‑ci komandanın ərazisində.
5. Cavab: Düyün nöqtəsinin koordinatı −8

Koordinat oxu üzərində üç hərəkət: 0‑dan 12 vahid sola −12‑yə, 4 vahid sola −16‑ya, 8 vahid sağa −8‑ə

0‑dan 12 vahid sola (−12), daha 4 vahid sola (−16), sonra 8 vahid sağa: düyün −8‑də dayanır.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayırıq

Yoxlama: cəmi sola 12 + 4 = 16 vahid, sağa 8 vahid çəkilib. Sola daha çox çəkildiyi üçün düyün 0‑dan soldadır və 16 − 8 = 8 vahid uzaqlıqdadır: koordinat −8.

4 · Diqqət

Tipik səhvlər

Səhv düşüncə

12 + 4 + 8 = 24 sola → −24

Sağa hərəkət də sola sayılıb.

Düzgün

−12 → −16 → −8

Hər hərəkət öz istiqamətində.

Digər cavablar niyə səhvdir

• 8 — İşarə itib və ya istiqamət qarışıb: düyün 0‑dan soldadır, 1‑ci komandanın ərazisindədir, ona görə koordinat mənfidir.
• −16 — Son hərəkət — 8 vahid sağa — nəzərə alınmayıb: −16 yalnız ilk iki hərəkətdən sonrakı yerdir.
• −24 — 8 vahid sağa hərəkət də sola sayılıb: 12 + 4 + 8 = 24 vahid sola. Sağa hərəkət düyünü sıfıra yaxınlaşdırır.
• −4 — 4 vahid sola hərəkət unudulub: −12‑dən 8 vahid sağa −4 olardı.