Tənasüb · Məchul həddi tapmaq

1 · Əsas fikir

Məchul həddin tapılması

Qayda

Tənasübün əsas xassəsinə görə kənar hədlərin hasili orta hədlərin hasilinə bərabərdir. Məchul hədd daxil olan bu bərabərlik sadə tənlikdir.

a : b = x : d → b · x = a · d

2 · Həll

Addım-addım həll

TapşırıqMəchul həddi tapmaq

6 : 10 = x : 25 tənasübündə x-i tapın.

1. Kənar hədlər: 6 və 25; orta hədlər: 10 və x.
2. Əsas xassə: 10 · x = 6 · 25, yəni 10x = 150.
3. Hər tərəfi 10-a bölürük: x = 150 : 10 = 15.

Cavab: x = 15

6 : 10 = x : 25: 10 · x = 6 · 25 = 150

Orta hədlərin hasili 10 · x, kənar hədlərin hasili 150-dir: 10 · x = 150.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayırıq

6 : 10 = 3 : 5 və 15 : 25 = 3 : 5 — nisbətlər bərabərdir. Hasillər: 6 · 25 = 150, 10 · 15 = 150.

4 · Diqqət

Digər cavablar niyə səhvdir

Səhv yol

6 + 15 = 21

Fərq saxlanır, nisbət yox: 21 : 25 ≠ 3 : 5.

Düzgün yol

10 · x = 6 · 25

Hasillər bərabərləşdirilir: x = 15.

• 21 — fərqlərlə işlənib (25 − 10 = 15, 6 + 15 = 21); tənasübdə hədlər toplama ilə deyil, vurma ilə əlaqəlidir: 21 : 25 nisbəti 3 : 5-ə bərabər deyil.
• 2,4 — hədlər səhv cütləşdirilib: 25 · x = 6 · 10 yazılıb; düzgün bərabərlik 10 · x = 6 · 25-dir.
• 3 — 6 : 10 = 3 : 5 sadələşdirməsindən 3 götürülüb; x 25-ə uyğun gəlməlidir, 5-ə yox.
• 150 — 6 · 25 = 150 hesablanıb, amma 10-a bölmək unudulub.