a ≠ 0, b ≠ 0. Birhədlilərin nisbətini tapın.
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Əmsallar bölünür, hər hərfin üstü çıxılır
Əsas fikir
Birhədlini birhədliyə bölmək kəsri ixtisar etməkdir. Dərslikdə: «Kəsrin surət və məxrəcinin vahiddən fərqli ortaq vuruğa bölünməsinə kəsrin ixtisarı deyilir.»
- əmsalları bölürük (işarə qaydası ilə);
- hər hərf üçün am : an = am−n — üstləri çıxırıq;
- üstü yazılmayan hərfin üstü 1‑dir: b = b1.
2 · Addım-addım həll
Həll yolu
TapşırıqBirhədlinin birhədliyə bölünməsi
−18a7b4 : (6a3b) = ?
- Əmsalları bölürük: −18 : 6 = −3 (müxtəlif işarəli ədədlərin qisməti mənfidir).
- a hərfi: a7 : a3 = a7−3 = a4 (şəkilə baxın).
- b hərfi: bölən b = b1‑dir, ona görə b4 : b = b4−1 = b3.
- Nəticələri birləşdiririk: −3 · a4 · b3 = −3a4b3.
- Cavab: −3a4b3
a⁷ : a³ vuruqlarla
a7‑də yeddi, a3‑də üç a vuruğu var. Üç cüt ixtisar olunur, surətdə dörd a qalır: a7 : a3 = a4.
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayaq
Vurma ilə yoxlayaq: 6a3b · (−3a4b3) = −18a3+4b1+3 = −18a7b4 — bölünən alındı.
4 · Diqqət
Niyə digər variantlar səhvdir
- 3a4b3İşarə itib. −18 : 6 = −3: mənfi ədədi müsbət ədədə böləndə qismət mənfi olur.
- −3a4b4b‑nin üstü çıxılmayıb. Bölən b‑də üst yazılmasa da 1‑dir: b4 : b1 = b3.
- −24a4b3Əmsallar üstlər kimi çıxılıb: −18 − 6 = −24. Əmsallar bölünür: −18 : 6 = −3.
- −3a10b5Üstlər toplanıb (a7+3, b4+1) — bu, vurma qaydasıdır. Bölmədə üstlər çıxılır.