Mətn
Şəkildə tənliklər sisteminin tənliklərinin qrafikləri qurulub:
Sistemin neçə kökü var?
İzahı göstər
1 · Əsas fikir
Paralel qrafiklərin ortaq nöqtəsi yoxdur
Əsas fikir
Sistemi qrafik üsulla həll etmək üçün sistemin hər tənliyinin qrafikini — düz xətti — eyni koordinat müstəvisində qururuq. Sonra düz xətlərin qarşılıqlı vəziyyətinə baxırıq:
- Qrafiklər kəsişirKəsişmə nöqtəsinin koordinatları (x; y) sistemin köküdür; kök yeganədir.
- Qrafiklər paraleldirOrtaq nöqtə yoxdur — sistemin kökü yoxdur.
- Qrafiklər üst-üstə düşürDüz xəttin hər nöqtəsi ortaqdır — sistemin sonsuz sayda kökü var.
Qrafikdən oxunan cütü həmişə hər iki tənlikdə yerinə yazıb yoxlayırıq: kök hər iki tənliyi doğru bərabərliyə çevirməlidir.
2 · Addım-addım həll
Həll yolu
TapşırıqParalel qrafiklər: sistemin kökü yoxdur
Şəkildə tənliklər sisteminin tənliklərinin qrafikləri qurulub:
Sistemin neçə kökü var?
- Şəkildə iki düz xətt eyni meyllə qalxır və aralarındakı məsafə dəyişmir — düz xətlər paraleldir, ortaq nöqtələri yoxdur.
- Bunu tənliklərlə də yoxlayırıq: 2x − y = 2 ⇒ y = 2x − 2; 4x − 2y = −6 ⇒ 2y = 4x + 6 ⇒ y = 2x + 3. Bucaq əmsalları eynidir (2 = 2), sərbəst hədlər fərqlidir (−2 ≠ 3).
- Qrafik üsula görə qrafiklər paraleldirsə, sistemin kökü yoxdur: hər iki tənliyi eyni anda ödəyən cüt yoxdur.
- Cavab: Sistemin kökü yoxdur
Paralel düz xətlər
Bucaq əmsalları eyni (2), sərbəst hədlər fərqli (−2 və 3): düz xətlər paraleldir, sistemin kökü yoxdur.
3 · Yoxlama
Cavabı yoxlayaq
Eyni x üçün ikinci düz xəttin ordinatı həmişə 5 vahid böyükdür: məsələn, x = 1 olduqda birinci tənlikdən y = 0, ikincidən y = 5 alınır. Ona görə iki tənliyi birlikdə ödəyən (x; y) cütü tapılmır.
4 · Diqqət
Niyə digər variantlar səhvdir
- Sistemin yeganə kökü varYeganə kök qrafiklər bir nöqtədə kəsişəndə olur. Şəkildəki düz xətlər eyni meyllidir və görüşmür: y = 2x − 2 və y = 2x + 3 — bucaq əmsalları eynidir (2), sərbəst hədlər fərqlidir.
- Sistemin sonsuz sayda kökü varSonsuz sayda kök qrafiklər üst-üstə düşəndə olur. Burada iki ayrı düz xətt var: biri OY oxunu (0; −2), digəri (0; 3) nöqtəsində kəsir.
- Sistemin iki kökü var: (0; −2) və (0; 3)Bunlar düz xətlərin OY oxu ilə kəsişmə nöqtələridir və hər biri yalnız bir düz xəttin üzərindədir. Məsələn, (0; 3) üçün birinci tənlik: 2 · 0 − 3 = −3 ≠ 2. Kök hər iki düz xəttin ortaq nöqtəsi olmalıdır.
- Sistemin yeganə kökü var: (1; 0)(1; 0) yalnız birinci düz xəttin OX oxu ilə kəsişmə nöqtəsidir: 4 · 1 − 2 · 0 = 4 ≠ −6, yəni ikinci düz xətt bu nöqtədən keçmir.