Əsas məzmuna keç
STUWIN Kitabxana

Menyu

Görünüş

SualAsanTək seçimFiqur (SVG)

Çoxhədlinin bölünməsi · Hədiyyə qutusunun oturacağı

Çoxhədlilərin real həyat tətbiqi: həcmi və hündürlüyü dəyişəndən asılı çoxhədlilərlə verilmiş hədiyyə qutusunun oturacağının sahəsini çoxhədli şəklində ifadə etmək. Şagird düzbucaqlı paralelepipedin həcm düsturunu xatırlayır, lazım olan əməli Hörner sxemi ilə yerinə yetirir və cavabı vurma ilə yoxlayır. 11-ci sinif riyaziyyatı, çoxhədlilər; həcm düsturunu və sintetik bölməni bilən şagird üçün.

Dil
Azərbaycan
Dərc olunub
Yenilənib

Mətn

Hədiyyə qutusu düzbucaqlı paralelepiped formasındadır. Onun həcmi (sm³ ilə) V(x) = x³ + 9x² + 26x + 24, hündürlüyü isə x + 2 sm-dir; burada x müsbət ədəddir.

Düzbucaqlı paralelepiped formalı qapalı qutu; sol tərəfdə hündürlük x + 2 kimi işarələnib, oturacağın iki tərəfinin yanında sual işarəsi var.

Qutunun oturacağının sahəsini (sm² ilə) ifadə edən çoxhədli hansıdır?

Bir variant seç
İzahı göstər

Hədiyyə qutusunun oturacağı

Əsas fikir

Paralelepipedin həcmi oturacağın sahəsi ilə hündürlüyün hasilidir: V(x) = S(x) · h(x). Ona görə S(x) = V(x) : h(x) — çoxhədlini çoxhədliyə bölürük.

Bölünən = qismət × bölən + qalıq: P(x) = Q(x) · B(x) + R(x), burada qalığın dərəcəsi bölənin dərəcəsindən kiçikdir. Bölən x − m olduqda qalıq ədəddir: P(x) = (x − m) · Q(x) + r.

Hörner sxemi (x − m-ə bölmə): əmsalları dərəcənin azalma sırası ilə yazın (olmayan dərəcə üçün 0); baş əmsalı aşağı endirin; hər dəfə alınan ədədi m-ə vurub növbəti əmsala əlavə edin. Son ədəd qalıq, qalanları natamam qismətin əmsallarıdır.

Hörner sxemi: m = −2; əmsallar 1, 9, 26, 24; aşağı sətir 1, 7, 12 və qalıq 0.

V(x)-in x + 2-yə bölünməsi (m = −2): qismətin əmsalları 1, 7, 12, qalıq 0 — bölmə qalıqsızdır.

Addım-addım həll

  1. Paralelepipedin həcmi = oturacağın sahəsi × hündürlük, deməli S(x) = V(x) : (x + 2).
  2. Hörner sxemi: x + 2 = x − (−2), m = −2; əmsallar 1, 9, 26, 24.
  3. 1 enir; 9 + (−2) · 1 = 7; 26 + (−2) · 7 = 12; 24 + (−2) · 12 = 0.
  4. Qalıq 0-dır — bölmə qalıqsızdır. Oturacağın sahəsi S(x) = x² + 7x + 12.

Cavab: x² + 7x + 12

Yoxlama

(x + 2)(x² + 7x + 12) = x³ + 7x² + 12x + 2x² + 14x + 24 = x³ + 9x² + 26x + 24 ✓. Məsələn, x = 1 olduqda V = 60, hündürlük 3, oturacağın sahəsi 20: 20 · 3 = 60.

Niyə digər cavablar səhvdir

  • x² + 11x + 48x + 2 = x − (−2), yəni m = −2. m = 2 götürmək x − 2-yə bölməkdir; onda qalıq da 0 deyil, 120 alınır.
  • x³ + 7x² + 12xQismətin dərəcəsi 3 − 1 = 2-dir: Hörner sxeminin aşağı sətrindəki 1, 7, 12 x², x və sərbəst həddin əmsallarıdır.
  • x² + 6x + 8x² + 6x + 8 = (x + 2)(x + 4) hündürlüyü də daxil edən yan üzün sahəsidir. Oturacaq x + 2 vuruğu olmayan hissədir: x² + 7x + 12 = (x + 3)(x + 4).
  • x² + 9x + 26Bunlar V(x)-in ilk üç əmsalıdır; bölmə aparılmayıb.

Qayda və nümunələr: «Riyaziyyat. Dərslik. 11-ci sinif», «Çoxhədlinin çoxhədliyə bölünməsi» (s. 7–10).