Proqnoz nədir?

1 · Əsas fikir

Proqnoz — gələcək haqqında fərziyyədir

Əsas fikir

Proqnoz hər hansı hadisənin gələcək vəziyyəti haqqında verilmiş fərziyyədir. Söz yunanca pro (irəli) və gnosis (bilik) sözlərindən yaranıb və «əvvəlcədən görmə» deməkdir.

Proqnozlaşdırma məlumatı emal edib proqnoz əldə etmək prosesidir. Proqnozun mütləq həyata keçəcəyini demək olmaz, amma ona əsaslanaraq iş planlaşdırılır.

2 · Addım-addım həll

Həll yolu

TapşırıqProqnoz nədir?

Meteoroloqlar keçmiş illərin müşahidələrinə əsasən deyirlər: «Gələn həftə havanın orta temperaturu təqribən 12 °C olacaq». Bu bildiriş nədir?

1. Bildiriş nə vaxt haqqındadır? «Gələn həftə» — hələ baş verməmiş, gələcək vaxt.
2. Bildiriş nəyə əsaslanır? Keçmiş illərin müşahidələrinə, yəni toplanmış məlumata.
3. Bildiriş dəqiqdirmi? «Təqribən» sözü göstərir ki, nəticə fərziyyədir; hava başqa cür də ola bilər.
4. Məlumata əsaslanan, gələcək haqqında fərziyyə proqnozdur.
5. Cavab: Proqnoza — məlumata əsaslanan fərziyyəyə

Keçmiş məlumat və proqnoz

Keçmiş məlumat faktdır; bu gündən sonrakı qırıq xətt proqnozdur və mümkün qiymətlərin zolağı ilə gəlir.

3 · Yoxlama

Cavabı yoxlayaq

Üç sual verin: (1) gələcək haqqındadırmı? — bəli; (2) məlumata əsaslanırmı? — bəli; (3) mütləq doğrudurmu? — xeyr. Üçü də ödənir, deməli bu proqnozdur, fakt və ya ölçmə deyil.

4 · Diqqət

Niyə digər variantlar səhvdir

• Artıq baş vermiş hadisənin dəqiq ölçülmüş nəticəsinəGələn həftə hələ gəlməyib; ölçmə yalnız baş vermiş hadisə üçün aparılır.
• Mütləq baş verəcək, dəyişməsi mümkün olmayan faktaProqnoz həmişə həyata keçmir; «təqribən» sözü də bunu göstərir. Proqnoz fakt deyil, fərziyyədir.
• Keçmiş günlərin temperaturlarının orta qiymətinəOrta qiymət keçmiş məlumatın xülasəsidir; bildiriş isə gələcək həftə haqqındadır.
• Məlumatın sadəcə cədvəldə yazılmasınaMəlumatı cədvəldə yazmaq onu təqdim etməkdir; burada isə məlumat əsasında gələcək haqqında nəticə çıxarılır.